نوعشناسی اخبار جعلیِ شبکههای اجتماعی در بافت مصرف ایران، الگوی مفهومی مردمنگارانه
نویسندگان
1 دکتری، گروه مدیریت بازاریابی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jibm.2021.319197.4066چکیده
هدف: خبر جعلی مفهومی قدیمی است که در دنیای امروز بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است؛ اما در ادبیات بازاریابی و رفتار مصرفکننده ایران، کمتر به این موضوع پرداخته شده است. خبر جعلی در بازاریابی و رفتار مصرفکننده به پدیده زیانباری بدل شده و ممکن است به برندها و شرکتها آسیب برساند. هدف این پژوهش شناسایی و ارائه انواع خبر جعلی موجود در بافت مصرف ایران و ابعاد آن است. روش: در این پژوهش کیفی و بنیادین، دادهها با مصاحبههای نیمهساختار یافته بهصورت میدانی جمعآوری شدند. جامعه هدف، کاربران شبکههای اجتماعی در ایران بودند. روش نمونهگیری قضاوتی، غیراحتمالی و گلوله برفی بود و با توجه به اشباع تئوریک، ۱۶ مصاحبه انجام شد. تحلیل دادهها با استفاده از نسخه 8 نرمافزار اطلس تیآی انجام شد. یافتهها: در پژوهش حاضر برای نخستین بار، ۵ نوع خبر جعلی در بافت مصرف ایران شناسایی شد. پیش از این دو نوع شبهعلم و تئوری توطئه در ادبیات سیاسی خارج از ایران مشاهده شده بود؛ اما خبر جعلی سلامت، ضدیت با علم و نزدیکی به نظام سیاسی حاکم برای نخستین بار در ادبیات بازاریابی معرفی شده است. نتیجهگیری: با توجه به نوآورانهبودن یافتهها، این یافتهها میواند برای بازاریابان و پژوهشگران حائز اهمیت باشد. پذیرش خبر جعلی بهعنوان اطلاعات موجود در بافت مصرف کشور، نوعشناسی آن و اتخاذ گامهای مناسب برای ارائه اطلاعات به مصرفکننده، به حفظ وجهه و تصویر برند و محصول کمک میکند.
