تخمین تابش خالص روزانۀ حوضۀ آبریز دریاچۀ ارومیه در شرایط آسمان صاف با کاربرد داده های سنجندۀ MODIS
نویسندگان
1 دانشآموختة مقطع کارشناسی ارشد رشتة آبخیزداری، دانشگاه ارومیه
2 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه
3 دانشآموختة مقطع دکتری رشتة آبخیزداری، دانشگاه کاشان
doi
10.22059/jphgr.2018.231345.1007036چکیده
تخمین تابش خالص روزانه در مدیریت منابع آب، بهویژه در برآورد میزان تبخیر و تعرق، کاربرد گستردهای دارد. در این پژوهش از مدل رقومی ارتفاع سنجندة ASTER دادههای ماهوارهای سنجندة MODIS و یک مدل هندسی (مبتنی بر شیب و جهت) در تهیة نقشههای تابش خالص روزانه (Rn) در حوضة آبریز دریاچة ارومیه استفاده شد. در تخمین مؤلفههای تابش از محصولات مختلف سنجندة MODIS شامل آلبدو، ضریب گسیلندگی زمین و اتمسفر، دمای سطح زمین و هوا استفاده شد. به دلیل وسعت زیاد حوضه، مؤلفههای تابش فقط برای چهار تاریخ در شرایط آسمان صاف تهیه شد. برای اعتبارسنجی نتایج، از دادههای تابش طول موج کوتاه ایستگاههای سینوپتیک ارومیه و تبریز استفاده شد و معیارهای خطای RMSE و MAE بهترتیب برابر با 29/30 و 19 وات بر مترمربع بهدست آمد. مقادیر تابش خالص طول موج بلند روزانه (Rnl) با روش چهارزمانة مشاهدات دمای سطح زمین برآورد شد. به دلیل فقدان دادههای مشاهدهای تابش طول موج بلند، از روش فائو (پنمن) برای تولید مقادیر Rnl در ایستگاههای سینوپتیک ارومیه، تبریز، بناب، مراغه، و سهند استفاده شد. نتایج نشان داد مقادیر تابش طول موج کوتاه 24ساعتة ورودی در پیکسلهای هموار و شیبدار دارای اختلاف زیادی است.