تخمین تابش خالص روزانۀ حوضۀ آبریز دریاچۀ ارومیه در شرایط آسمان صاف با کاربرد داده‏ های سنجندۀ MODIS

نویسندگان

1 دانش‏آموختة مقطع کارشناسی ارشد رشتة آبخیزداری، دانشگاه ارومیه

2 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه

3 دانش‏آموختة مقطع دکتری رشتة آبخیزداری، دانشگاه کاشان

doi
10.22059/jphgr.2018.231345.1007036
چکیده

تخمین تابش خالص روزانه در مدیریت منابع آب، به‏ویژه در برآورد میزان تبخیر و تعرق، کاربرد گسترده‏ای دارد. در این پژوهش از مدل رقومی ارتفاع سنجندة ASTER داده‏های ماهواره‏ای سنجندة MODIS و یک مدل هندسی (مبتنی بر شیب و جهت) در تهیة نقشه‏های تابش خالص روزانه (Rn) در حوضة آبریز دریاچة ارومیه استفاده شد. در تخمین مؤلفه‏های تابش از محصولات مختلف سنجندة MODIS شامل آلبدو، ضریب گسیلندگی زمین و اتمسفر، دمای سطح زمین و هوا استفاده شد. به دلیل وسعت زیاد حوضه، مؤلفه‏های تابش فقط برای چهار تاریخ در شرایط آسمان صاف تهیه شد. برای اعتبارسنجی نتایج، از داده‏های تابش طول موج کوتاه ایستگاه‏های سینوپتیک ارومیه و تبریز استفاده شد و معیارهای خطای RMSE و MAE به‌ترتیب برابر با 29/30 و 19 وات بر مترمربع به‏دست آمد. مقادیر تابش خالص طول موج بلند روزانه (Rnl) با روش چهارزمانة مشاهدات دمای سطح زمین برآورد شد. به دلیل فقدان داده‏های مشاهده‏ای تابش طول موج بلند، از روش فائو (پنمن) برای تولید مقادیر Rnl در ایستگاه‏های سینوپتیک ارومیه، تبریز، بناب، مراغه، و سهند استفاده شد. نتایج نشان داد مقادیر تابش طول موج کوتاه 24ساعتة ورودی در پیکسل‏های هموار و شیب‏دار دارای اختلاف زیادی است.