مناسبات«نفرین منابع» و ناکامی الگوی «دولت توسعه گرا» ‏ در دولت های نفت خیز خاورمیانه

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 عضوهیات علمی دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا

doi
10.22124/wp.2018.3236
چکیده

الگوی دولت توسعه گرا عبارتی است که برای نوع خاصی از دولت ها وضع شده و در آن از شاخصه های خاصی بهره گیری می شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی دو الگوی نظریِ دولت توسعه گرا  و نفرین منابع در حوزۀ مطالعات توسعۀ جهان سوم با خاورمیانه است تا از رهگذر واقعیت موجود چشم­اندازی برای آیندۀ منطقه جست­وجو کند. ازاین­رو، این نوشتار حول این پرسش شکل گرفته است که تا چه اندازه نظریۀ دولت توسعه گرا ، با کشورهای نفتی خاورمیانه تطبیق دارد فرضیۀ نگارندگان این است که، مولفه های  دولت توسعه گرا با در نظر گرفتن پدیده نفرین منابع در کشورهای نفتی خاورمیانه ضعیف بوده و این عامل در کنار تاثیرات منفی درآمدهای نفتی که خود منتج از ساختارهای نهادی نامناسب است زمینه ناکامی روند توسعه را در این منطقه باعث شده است.برای تأیید این فرضیه و رسیدن به پاسخی مناسب برای پرسش اصلی، مقاله در دو محور اصلی تنظیم شده است: در محور نخست به دو بحث نظری در قالب نظریۀ دولت توسعه گرا  و نظریۀ نفرین منابع پرداخته خواهد شد. در محور دوم تلاش می­شود، مباحث نظری با داده­هایی از خاورمیانه سنجیده شده و به نتایج مشخصی در راستای پاسخ به پرسش اصلی دست یافت.