مشخصه‌های بارش سالانه و فصلی در ناحیة رویشی صحارا-سندی

نویسندگان

1 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/jfwp.2024.369765.1277
چکیده

هدف از انجام این پژوهش، بررسی مشخصه­ های بارش شامل مقدار و تعداد رخدادهای بارش در ناحیة رویشی صحارا-سندی در سه دهة اخیر بود. با استفاده از داده ­های بارش روزانة 33 ساله (1398-1366) 18 ایستگاه هواشناسی همدیدبانی در این ناحیة رویشی، مقدار بارش و تعداد رخداد بارش سالانه ارزیابی و از آزمون من‌کندال برای معنی­داری روندهای سالانه و فصلی استفاده شد. در دورة 33 ساله، میانگین بارش سالانه در ناحیة صحارا-سندی، 214 میلی­ متر (انحراف معیار 61 میلی­ متر) بود. بیشترین میانگین بارش سالانه در ایستگاه دوگنبدان (439 میلی­ متر) و کمترین آن در ایستگاه ایرانشهر (109 میلی­ متر) ثبت شد. از 18 ایستگاه این ناحیه، تنها در دو ایستگاه رام هرمز و جزیرة­ کیش (11 درصد از کل روندها)، بارش سالانه روند معنی­داری نشان داد. در طول 33 سال، در ایستگاه ­های ناحیة صحارا-سندی، درمجموع، 17275 رخداد (میانگین رخداد 7/5 میلی­ متر و انحراف معیار 9/6 میلی‌متر) ثبت شد. ضریب همبستگی (r) مقدار بارش و تعداد رخداد سالانه، از 0/41 تا 0/86 (میانگین: 0/67 و انحراف معیار 0/13 میلی­ متر) متغیر بود. نتایج نشان داد که 83 درصد از بارش سالانه، در فصول پاییز و زمستان رخ داده است. بیشترین و کمترین درصد بارش سالانه به‌ترتیب در طبقه‌های 40-20 میلی­ متر (21 درصد، 45 میلی ­متر) و بیش از 40 میلی­ متر (30 درصد، 64 میلی ­متر) رخ داده بود. در طی سال­ های مورد مطالعه، میانگین تعداد روز خشک سال در این ناحیة رویشی، 336 روز بود. هر گونه تغییر در مشخصه ­های بارش، به‌طور مستقیم بر بوم‌سازگان ­های جنگلی آسیب ­پذیر این ناحیة رویشی، تأثیرگذار است.