تحلیل ناهمگنی ساختار توده در فاز تحولی تشکیل زیراشکوب در جنگلهای هیرکانی
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
4 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.22059/jfwp.2024.371286.1280چکیده
امروزه بررسی ساختار جنگل از مباحث مورد توجه و ضروری؛ بهویژه در راستای اهداف جنگلشناسی نزدیک به طبیعت است. این پژوهش با هدف تحلیل کمی پیچیدگی ساختار توده در فاز تحولی تشکیل زیراشکوب در جنگلهای راش شرقی (Fagus orientalis Lipsky) خیرود نوشهر انجام شد. پس از جنگل گردشی اولیه، سه قطعة یک هکتاری در فاز تحولی تشکیل زیراشکوب، انتخاب و آماربرداری صددرصد از کلیة پارامترهای توده شامل قطر برابر سینه درختان، زادآوری طبیعی، اندازه و پراکنش روشنههای پوشش تاجی و خشکدارها انجام شد. بهمنظور تحلیل پیچیدگی ساختار در تودههای جنگلی از شاخصهای پیچیدگی ساختار، کاکس، ضریب تغییرات و ضریب جینی قطر درختان استفاده شد. براساس نتایج پژوهش، در این فاز تحولی، بیشترین و کمترین فراوانی بهترتیب در طبقات قطری کمقطر و درختان قطور است و منحنی پراکنش درختان به شکل نمایی کاهنده با شیب تند در طبقات کم قطر است. میانگین حجم خشکدار، 30 مترمکعب و میانگین ضریب روشنة پوشش تاجی، 6/4 درصد بهدست آمد. علاوه بر این، میانگین شاخص های ضریب جینی و ضریب تغییرات قطری بهترتیب 0/7 و 6 محاسبه شد که با توجه به مقدار عددی شاخص های پیچیدگی و ضریب کاکس، نشان از پیچیدگی مطلوب در ساختار توده در این فاز دارد. در زیراشکوب تشکیل شده، میانگین فراوانی، 306 اصله در هکتار بوده که گونة راش بیشترین فراوانی را بهخود اختصاص داده است. براساس نتایج، برای حفظ ناهمگنی در جنگل های تحت مدیریت ضمن نگهداشت درختان قطور در توده، ضرورت اجرای عملیات تنظیم آمیختگی و تنک کردن از پایین پیشنهاد می شود.