تحلیل کدهای ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران در تحولات منطقه خاورمیانه و تأثیر آن بر آینده انقلاب اسلامی
نویسندگان
1 استادیار روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی
2 کارشناسی ارشد مطالعات اوراسیای مرکزی از دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه و کارشناسی ارشد مطالعات خاورمیانه از دانشگاه ازاد اسلامی واحد شهرضا
3 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گرایش آینده پژوهی مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد
doi
10.22084/rjir.2018.14912.2256چکیده
هدف: غرب آسیا واجد نوعی از سیستم آنارشیک منطقه ای است که غالباً بر اساس قواعد واقع گرایانه سیاست و قدرت عمل می نماید. سرشت نهفته در این سیستم موجب گردیده که رویدادهای منطقه ای، دگرگونی در رفتار بازیگران، بر امنیت و منافع سایر اعضای این زیرسیستم راهبردی تأثیرات جدی بگذارد. موضوعات منطقه ای متعددی موجب بهوجودآمدن دیدگاه تقابلی میان ایران و رقبای منطقهای در خاورمیانه گشته و رسیدن به ثبات و تفاهم در روابط متقابل را سخت نموده است. لذا هدف اصلی مقاله حاضر پاسخگویی به این سؤال است که کدهای ژئوپلیتیک منطقه ای ایران از یک سو چه تأثیری بر رفتار سیاسی و رقابت با بازیگران رقیب منطقه ای در خاورمیانه داشته است و از سوی دیگر این مسئله چه تأثیری بر آینده انقلاب اسلامی ایران برجای می گذارد؟ روش شناسی پژوهش: پژوهش حاضر ضمن استفاده از روش کیفیِ تحلیل منابع و اسناد کتابخانه ای سعی بر این دارد که به شیوه توصیفی و تحلیلی و بهره گیری از ابزار فیشبرداری، مسئله پژوهش و ابعاد آن را به منظور یافتن پاسخ مناسب برای پرسش اصلی مورد کنکاش قرار دهد. یافته ها: کدهای ژئوپلیتیکی منطقه ای ایران در غرب آسیا نشان گر مناطق حیاتیِ منافع این کشور است و به واسطه اهمیت راهبردی که دارند، رقابت این کشور با دولت های منطقه ای و برون منطقه ایِ رقیب و مقابله با تروریسم را به منظور تأمین منافع و امنیت ملی ناگزیر ساخته است. ایران یک کنشگر اصلی در تحولات سوریه، عراق، بحرین و یمن است بررسی روند این بحران ها بدون مداقه و امعان نظر پیرامون چرایی، چگونگی، انگیزه، اهداف، سیاست ها و اهرم های نقش آفرینی ایران میسر نیست. نتیجه گیری: در صورت موفقیت دولت های رقیب ایران در منطقه (نظیر ترکیه، عربستان سعودی و امارات) و رژیم های دشمن (نظیر آمریکا و رژیم صهیونیستی) و مشخصاً برهم خوردن موازنه قدرت علیه ایران در کدهای ژئوپلیتیکی عراق، سوریه، بحرین و یمن، آینده انقلاب اسلامی نیز با خطرات قریب و جدی در بعد فرامرزی و متعاقب آن امنیت سرزمینی مواجه خواهد شد. با اینکه در شرایط کنونی ایران از حضور، نفوذ و قدرت چانه زنی برجسته ای در کدهای ژئوپلیتیکی فوق الاشاره برخوردار است و اکنون روند تحولات غرب آسیا در جهت مطلوب منافع انقلاب اسلامی است، منتها این مسئله و روند در آینده قطعیت نداشته و ممکن است که در نتیجه وقوع برخی رویدادهای جدید، روندهای نوظهوری در جهت مخالف با منافع ایران و انقلاب اسلامی پدیدار گردد.