تأثیرتنظیم‌کننده‌های رشد بنزیل‌آدنین، تیدیازورون و جیبرلیک اسید بر باززایی گیاه شاه‌بلوط (Castanea sativa Mill.)

نویسندگان

1 بخش کشت بافت و بیولوژی مولکولی، پژوهشکدة بیوتکنولوژی کشاورزی منطقة شمال کشور، رشت، ایران.

2 گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان صومعه‌سرا، ایران.

3 گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران.

4 بخش کشت بافت و بیولوژی مولکولی، پژوهشکدة بیوتکنولوژی کشاورزی منطقة شمال کشور، رشت، ایران.

doi
10.22059/jfwp.2024.370173.1274
چکیده

شاه‌بلوط (Castanea sativa Mill.) از گونه‌های بومی استان گیلان است. کشت درون شیشه‌ای شاه‌بلوط بومی به‌دلیل بیماری‌های قارچی و چرای دام و میزان زیاد بذرهای ناسالم، یکی از روش های مؤثر برای تولید انبوه این گیاه در معرض خطر انقراض است. هدف این پژوهش تعیین محیط کشت بهینه جهت باززایی درخت شاه‌بلوط از طریق کشت بافت است. ﻣﺤﻴﻂهای کشت مورد استفاده این پژوهش شاملGD (Gresshoff & Doy) ، DKW (Driver and Kuniyuki Walnut) (1 ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ *BA) و (Murashige Skoog)  MS (نصف غلظت نیتروژن) با سه ترکیب هورمونی مختلف (1 ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ +BA 0/1 ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ TDZ)؛ (0/5 ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ TDZ) و (1 ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ+GA3 0/1 ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ BA) بود. برای کشت درون شیشه‌ای شاه بلوط، از ﺟﻮاﻧﻪ‌ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻳﻚ سالة رﺷﺪ ﻳﺎﻓﺘه در ﮔﻠﺨﺎﻧﻪ‌ استفاده شد. تجزیه و تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) برای بررسی تأثیر محیط‌های کشت با تنظیم‌کننده‌های رشد گیاه بر طول، تعداد برگ و ساقه ریزنمونه انجام شد. نتایج نشان داد که طول ریزنمونه در محیط‌های کشت اختلاف معنی‌داری دارد. اما در تعداد ساقه و برگ تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻘﺎﻳﺴة ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ‌ﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮن توکی، تفاوت معنی‌داری بین طول ریزنمونه در محیط کشت DKW با سایر محیط‌ها ﻧﺸﺎن داد. بنابراین ﻣﺤﻴﻂ ﻛـﺸﺖ DKW ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ 1 ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ BA، ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮای باززایی و رشد طولی ریزنمونه‌های شاه بلوط می‌باشد. در پژوهش حاضر، ازدیاد درون شیشه‌ای شاه‌بلوط به‌عنوان روشی کارآمد برای تولید این گونه معرفی شد. * اختصارات: بنزیل‌آدنین (BA)، جیبرلیک اسید (GA3)، تیدیازورون (TDZ)