فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: وضعیت انقلابی به شرایطی در جامعه گفته می‌شود که وضعیت سیاسی-اجتماعی نشان‌دهندۀ انقلابی قریب‌الوقوع است. در این شرایط حکومت در رفتار خود دچار پارادوکس و استاندارد دوگانه می‌شود. مقصود از استاندارد دوگانه این است که حاکمیت برای پاسخگویی به مطالبات انقلابیون، از تسهیل و مماشات استفاده می‌کند؛ ولی ازطرف دیگر برای حفظ حکومت به سرکوب متوسل می‌شود.هدف: تبیین تبعات دولت شریف‌امامی در «وضعیت انقلابیِ» ایران.مسئلۀ پژوهش: شناخت عوامل مؤثر بر شکل‌گیری وضعیت انقلابی و تأثیر آن در فروپاشی حکومت پهلوی.پرسش پژوهش: چه عواملی سبب توسعه و تعمیق وضعیت انقلابی شد و زمینه‌های این وضعیت انقلابی چه بود؟ روش/رویکرد: توصیفی-تحلیلی از نوع تاریخی است و براساس نظریۀ «وضعیت انقلابی» چارلز تیلی انجام شده‌است.یافته‌ها: مهم‌ترین شاخص‌های مؤلفۀ سرکوب عبارت بود از: کشتار 17 شهریور؛ اعلان حکومت‌نظامی؛ کشتار مسجد جامع کرمان؛ سرکوب تظاهرات 13 آبان و سرکوب دانش‌آموزان در مهرماه همان سال. مهم‌ترین متغیرهای تسهیل‌کننده هم عبارت بود از: کاهش مالیات؛ افزایش حقوق؛ بازگرداندن مبنای تقویم از شاهنشاهی به هجری شمسی؛ انحلال حزب رستاخیز؛ بازگرداندن استادان اخراجی دانشگاه؛ برکنارکردن منسوبان به فرقۀ بهاییت؛ چاپ عکس امام‌خمینی (ره) در روزنامۀ اطلاعات.عوامل دخیل در مماشات هم عبارت بود از: برگزاری نماز عید فطر در 13 شهریور؛ اعتصاب سه‌روزۀ مطبوعات؛ احضار و عزل مقامات دولتی؛ پذیرش استعفای مقامات عالی‌رتبه؛ توسعۀ سخنرانی مساجد و منابر.نتیجه: به‌کارگیری خشونت با استفاده از ابزارهای سرکوب، و ناکارآمدی ترفند جدید حکومت در بازکردن مقطعی فضا و دادن امتیازات، و تأخیر در مماشات سیاسی، وضعیت انقلابی را توسعه داد و فروپاشی را شتاب بخشید.