فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دهه‌های اخیر، استفاده از حشره‌کش‌های دوست‌دار محیط‌زیست به‌‌ویژه اسانس‌های گیاهان برای کنترل آفات انباری توجه بسیاری از محققین را به‌خود جلب کرده‌ است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی خاصیت حشره‌کشی، اسانس برگ درخت ارس (Juniperus excelsa) جمع ­آوری شده از دو رویشگاه واقع در ارتفاعات منطقة آق­داغ و (خلخال) و شهرستانک (کرج) در ایران روی حشرات کامل شب­پرة هندی (Plodia interpunctella) و سوسک زرد آرد (Tenebrio molitor L.) انجام شد. برگ درختان از دو ناحیه جمع­ آوری و اسانس با استفاده از دستگاه کلونجر تهیه و ترکیبات اصلی با استفاده از کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی شناسایی شد. همچنین اثر سمیت تنفسی این اسانس­ ها بر روی حشرات فوق با تعیین شاخص میزان کشندگی (LC50) و رگرسیون پروبیت بررسی شد. براساس نتایج، در اسانس برگ درخت ارس منطقة شهرستانک و آق­داغ به ­ترتیب 24 و 18 ترکیب شناسایی شد. در هر دو رویشگاه، بیشترین ترکیب شناسایی شده مربوط به α-Pinene بود. نتایج نشان داد که سمیت تنفسی اسانس­ ها درهر دو منطقة مورد مطالعه با غلظت اسانس همبستگی مثبت و معنی­دار دارد (0/01>P). LC50 برای سوسک زرد آرد در اسانس­ های آق داغ و شهرستانک به‌ترتیب 279/10، 253/16 میکرولیتر بر لیتر هوا و برای شب­پرة هندی 182/26، 115/16 میکرولیتر بر لیتر هوا محاسبه شد. مقادیر LC50 اسانس‌های تهیه شده از شهرستانک برای هر دو حشره کمتر بود که  این تفاوت احتمالاً از  تفاوت در ترکیبات شیمیایی اسانس در رویشگاه ناشی شده است. با توجه به سمیت تنفسی اسانس حاصل از برگ‌های درخت ارس در دو منطقة بررسی شده، و با توجه به تفاوت شاخص LC50، مطالعات زیست­سنجی بیشتری ازJ. excelsa  در رویشگاه­ های مختلف توصیه می­ شود.