به‌کارگیری نانوذرات برای حفظ اصالت ساختار، رنگ و ظاهر کاغذهای تاریخی اسیدزدایی‌شده

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی پژوهشگاه شیمی و مهندسی شیمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مرمت اشیاء فرهنگی تاریخی، دانشگاه هنر، تهران، ایران

3 عضو هیئت علمی گروه آموزشی پژوهش هنر، دانشگاه هنر، تهران، ایران

doi
10.30484/ganj.2024.3158
چکیده

کاغذهای تاریخی به‌عنوان مهم‌ترین و اصیل‌ترین آثار باقی‌مانده از دوره‌های گذشته، اهمیتی ویژه در مطالعات و پژوهش‌های تاریخی دارند. به‌دلیل باارزش‌بودن و منحصربه‌فردبودن آثار تاریخی، استفاده از فناوری‌های نوین در حوزۀ میراث فرهنگی به‌ویژه فناوری نانو حساسیت زیادی دارد و نگرانی‌ها و پرسش‌هایی را درزمینۀ اثرات مستقیم و جانبی این روش‌ها بر روی آثار مطرح می‌کند.هدف: بررسی حفظِ اصالتِ مواد و مصالح، و رنگ و فرم و شکل آن‌ها در مداخلات اسیدزدایی با نانوهیدروکسید کلسیم در ایزوپروپانول، نسبت به اسیدزدایی با هیدروکسید کلسیم در آب و هیدروکسید کلسیم در ایزوپروپانول.روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش ازنظر نتایج کاربردی است. اطلاعات پژوهش به‌صورت کتاب‌خانه‌ای و میدانی جمع‌آوری شده و پژوهش به‌صورت آزمایشگاهی انجام شده‌است. ابتدا نمونه‌های کاغذ واتمن و کاغذ تاریخی اسیدی انتخاب شدند. سه محلول اسیدزُدای هیدروکسید کلسیم در آب، نانوهیدروکسید کلسیم در ایزوپروپانول، و هیدروکسید کلسیم در ایزوپروپانول با غلظت ppm ۱۰۰۰ (٪1/0) تهیه و نمونه‌ها اسیدزدایی شدند.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج آزمایش‌ها نشان می‌دهد که حفظ اصالت کاغذهای تاریخی با روش اسیدزدایی با محلول نانوهیدروکسید کلسیم در ایزوپروپانول از روش محلول هیدروکسید کلسیم در آب و روش محلول هیدروکسید کلسیم در ایزوپروپانول مؤثرتر و کاراتر است.شایان ذکر است که محلول هیدروکسید کلسیم از پرکاربردترین اسیدزداهای کاغذهای تاریخی است؛ ولی تاکنون هم‌زمان در سه حالت هیدروکسید کلسیم در آب (هیدروکسید کلسیم در حلال آب)، نانوهیدروکسید کلسیم در ایزوپروپانول (نانوهیدروکسید کلسیم در حلال الکلی) و هیدروکسید کلسیم در ایزوپروپانول (هیدروکسید کلسیم در حلال الکلی) بررسی نشده بود.