فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف مقاله حاضر پاسخ به این سؤال است که انقلاب فرانسه (1789) و انقلاب اسلامی ایران (1979)، از لحاظ پیامدهای سیاسی، به‌ویژه از حیث دگرگونی ساختار سیاسی، چه تفاوت‌ها و شباهت‌هایی دارند؟ در پاسخ به این سؤال، مباحث نظری پژوهش، با تلفیق نظریه‌های مرتبط با پیامدهای انقلاب، مانند نظریه هانتینگتون، تیلی، زیمرمن، اسکاچپول و... و استخراج شاخص‌های پیامدهای سیاسی انقلاب، مانند دگرگونی ساختار سیاسی و ثبات سیاسی، تنظیم شده و این فرضیه مطرح گردید که پیامدهای سیاسی انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامی ایران، از لحاظ دگرگونی ساختار سیاسی، نظیر الغاء نظام سلطنتی و تشکیل جمهوری، تصویب قانون اساسی و دگرگونی قوای سه‌گانه شباهت دارند، ولی از لحاظ ماهیت، مبانی، زمان، نوع و چگونگی دگرگونی ساختار سیاسی و ثبات سیاسی، با یکدیگر تفاوت دارند. برای بررسی و آزمون فرضیه فوق، تحولات سیاسی پس از انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامی ایران پس از چهل سال از وقوع آن دو، با روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی واکاوی شده و مقاله به این نتیجه ختم شده است که اولاً، هر دو انقلاب دارای پیامدهای سیاسی گسترده‌ای بوده‌اند، ثانیاً، تفاوت‌های انقلاب فرانسه و انقلاب اسلامی از حیث پیامدهای سیاسی، به‌ویژه دگرگونی ساختار سیاسی و ثبات سیاسی، از شباهت‌های آنها اساسی‌تر است و ثالثاً، ریشه این تفاوت‌ها را باید در عوامل اصلی وقوع انقلاب‌ها، یعنی رهبری، ایدئولوژی و بسیج مردم جست که دو انقلاب از این حیث، تفاوت‌های ماهوی دارند.