تحلیلِ بازتابِ وقایع قحطی بزرگ ایران در نقاشی‌های قلم‌دان لاکی مضبوط در موزۀ ملی ملک

نویسندگان

1 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد پژوهش هنر، گروه پژوهش هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

doi
10.30484/ganj.2024.3138
چکیده

هدف: شناختِ بازتاب وقایع قحطی بزرگ ایران (1296ش-1298ش) در نقاشی‌های یکی از قلم‌دان‌های لاکی مضبوط در موزۀ ملی ملک.پرسش پژوهش: کدام‌یک از وقایع مربوط به قحطی بزرگ ایران در نقاشی‌های منقوش بر قلم‌دان لاکی مضبوط در موزۀ ملی ملک بازتاب یافته‌است؟روش/ رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر به‌شیوۀ توصیفی-تحلیل محتوا و برمبنای رویکرد بازتاب انجام شده و داده‌های آن از منابع کتاب‌خانه‌ای و اسنادی و مشاهده گردآوری شده‌است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نقاشی‌های پنهان‌شده بر زبانۀ قلم‌دان لاکی موزۀ ملی ملک، گوشه‌ای از جامعۀ قحطی‌زدۀ ایران در خلال سال‌های 1296ش تا 1298ش را بازتاب داده‌است و به‌قولی آینه و پژواک صدای جامعۀ دوران خویش است. دقت بازتابِ بخشی از این واقعۀ اجتماعی در نقاشی‌های قلم‌دان لاکی مذکور قابل‌توجه است. این چهار نقاشی کوچک، تصویری واضح از وضعیت اجتماعی و فرهنگی مردم در دوران قحطی بزرگِ انتهای سلسلۀ قاجار به مخاطب خود نمایش می‌دهند و نقطۀ عطفی در هنر واقعیت‌گرای اجتماعی ایران در دوران قاجار به‌حساب می‌آیند.