مردم‌ نگاری سیاسی احزاب سیاسی ایران: بررسی موردی احزاب سیاسی شهرستان فسا

نویسندگان

1 گروه انسان‌شناسی دانشگاه تهران

2 دکترای جامعه‌شناسی دانشگاه تهران

3 گروه انسان‌شناسی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijar.2021.322609.459668
چکیده

تاریخچه احزاب در جهان و در ایران نشان می دهد که پدیدة حزب پدیده‌ای مدرن است و قدمت آن در جهان به کمتر از یک قرن می رسد. در ایران نیز مستندات قانونی جهت شکل‌گیری احزاب را می‌توان پس از انقلاب مشروطیت و در اصل 21 قانون مشروطیت و به‌صورت صریح در اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران پیدا کرد. لذا با توجه به قدمت احزاب اکنون می توان ساختار، مشروعیت و سیاست ورزی احزاب در ایران را مورد پرسش جامعه شناختی و انسان‌شناختی قرار داد. تحلیل های جامعه‌شناختی احزاب در ایران عمدتاً تحلیل‌های کلان‌نگر ، بزرگ‌دامنه، نظریه‌محور و کمی‌گرا بوده است و مطالعه و تحلیل احزاب ‌سیاسی در سطح تحلیل خرد و با تکیه بر مطالعة میدانی مورد توجه جدی نبوده است. در پژوهش حاضر تلاش شده است با استفاده از مطالعة مردم‌نگارانه، اجراگری و سیاست‌ورزی فعالیت حزبی احزاب سیاسی در شهرستان کوچک فسا تحلیل شود. این تحلیل با تمرکز بر چگونگی تشکیل حزب در شهرستان، وضعیت مشروعیت و نهادینه‌گی، شکل حضور آن‌ها در انتخابات، مسألة آموزش و تقابل آن‌ها با دیگر نیروها همچون نهاد قدرتمند قومیت صورت گرفته است و نتایج حاصل از مطالعه نشان می دهد که چگونه ساختار و نوع حضور احزاب در بستر خاص شهرستان فسا باعث انقطاع مردم و احزاب شده است. این پژوهش با تحلیل و نشان‌دادن رویکرد هیرارشی احزاب، وابستگی آن‌ها به مرکزیت و نقش آن‌ها در واسطه‌گری بین مردم و حکومت و تزریق ارزش‌های حاکمیت بین تودة مردم نشان می‌دهد که ناتوانی احزاب در انجام کارکردهای حزبی خود و تزریق ارزش‌ها در تودة مردم چگونه باعث شکاف بین مردم و حاکمیت می گردد.