هویت زنانه و قومیت در تاریخ موسیقی تبریز از 1285 تا 1400
نویسندگان
1 استادیار دپارتمان مطالعات ترجمه دانشگاه آزاد تبریز- فارغ التحصیل کارشناسی ارشد اتنوموزیکولوژی- دانشگاه هنر تهران
2 گروه موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشکده هنر، دانشگاه تهران
doi
10.22059/ijar.2021.323312.459673چکیده
چکیده ترک زبانهای ساکن ایران و حوزهی جغرافیاییِ آذربایجان، از دوران مشروطه تا عصر حاضر (1285- 1398)، تاریخی پر فراز و نشیب داشتهاند. در این دوران، موقعیتِ هنر و فرهنگ – از جمله موسیقی و جریانات مربوط به آن، با جریانات جامعه در نوسان بوده است. در نگاه موازی به تاریخ اجتماعی و تاریخ موسیقی در این حوزه دو نکتهی بسیار مهم در رابطه با موسیقی و حضور زنان دیده میشود. نخست اینکه در دوران و شرایط مختلف، موسیقی در لایههای زیرین جامعه به حیات فرهنگی خود ادامه داده و در هر زمان که امکان حضور در عرصههای اجتماعی مهیا بوده دوباره به شکل عمومی ظهور کرده است. دوم اینکه در راستای ساختن هویتِ فردی و اجتماعی، زنان از این موسیقی به عنوان یکی از عناصر فرهنگی کمک گرفتهاند تا بتوانند حضور اجتماعی خود را تثبیت کنند. در این پژوهش که بر پایهی تاریخ نوشتههای منتشر شده، اسناد گردآوری شده، آرشیو شخصی نگارندگان و همچنین گفتگو با هنرمندان مطلعِ در مورد موسیقی آذربایجانی انجام شده، ابتدا به طور اجمالی تاریخ و وقایع موسیقایی در بازهی زمانی ذکر شده را با توجه به موضوع حضور زنان بازخوانی میکنیم. پس از آن به موقعیت و فعالیتهای زنان موسیقیدان در تاریخ آذربایجان به ویژه در تبریز میپردازیم. خواهیم دید یکی از راههای برساختِ شخصیت اجتماعی برای زنِ آذربایجانی، پرداختن به موسیقی بوده است و این موضوع را از منظر ساختاری و با تمرکز بر مفهوم هویت، مورد تحلیل قرار خواهیم داد. کلید واژه: ، هویت اجتماعی، هویت فرهنگی، هویت زنانه، آذربایجان، تبریز، زنان موسیقیدان
