فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در پژوهش حاضر خشکیدگی تاجی درختان بلوط ایرانی طی سال ­های 1398 تا 1401 به­ منظور تعیین ویژگی‌های فردی درختان بلوط حساس به خشکیدگی تاجی در جنگل­ های مله­ سیاه ایلام پایش شد. دو قطعه ­نمونه با سطح متغیر به ­طوری که 100 درخت بلوط را شامل شوند، در دامنه ­های شمالی و جنوبی انتخاب شد. مشخصات هر درخت شامل قطر برابر سینه، ارتفاع درخت و قطر بزرگ و کوچک تاج اندازه­ گیری شد. ارزیابی خشکیدگی تاجی هر درخت به‌مدت چهار سال در اواخر فصل تابستان براساس درصد خشکیدگی تاجی انجام شد و درختان در چهار طبقة خشکیدگی تاجی تقسیم­بندی شدند. نتایج نشان داد که تفاوت­ های درون­گون ه­ای از نظر میزان خشکیدگی تاجی وجود دارد، به‌طوری­ که در دامنة شمالی بیشترین تعداد درختان در طبقه ­های سرخشکیده و خشکیدگی تا 50 درصد و در دامنة جنوبی بیشترین تعداد درختان در طبقه ­های سالم و خشکیدگی بیش از 50 درصد قرار داشت. طبقة سالم کمترین میانگین قطر برابر سینه، ارتفاع و سطح تاج داشت و طبقه­های خشکیدگی تاجی بالاتر میانگین قطر تنه، ارتفاع و سطح تاج بیشتری داشتند. نتایج نشان داد که تفاوت ­های درون­ گونه ­ای از نظر تغییرپذیری سالیانه شدت خشکیدگی تاجی وجود دارد، به­ طوری­ که در رویشگاه شمالی، تعداد 17 درخت و در رویشگاه جنوبی، تعداد 14 درخت از طبقه­ های سالم و سرخشکیده به طبقه‌های خشکیدگی تاجی بالاتر جابجا شدند. درختان جابجا شده میانگین قطر برابر سینه و سطح تاج بیشتری نسبت به درختان هم طبقه جابجانشده داشتند. نتیجه ­گیری شد که درختان با ابعاد بزرگ­تر از نظر قطر برابر سینه و سطح تاج که سن بیشتری نیز دارند، حساسیت بیشتری به خشکیدگی دارند. بر­عکس درختان با تغییرپذیری تاجی کمتر و یا سلامت تاجی بیشتر سازگاری یا بردباری بیشتری در شرایط خشکسالی دارند. نتایج این پژوهش می ­تواند در شناسایی و مدیریت حفاظت و احیاء درختان جنگلی که هنوز دچار خشکیدگی درختی نشده و یا در مجاورت درختان و توده­ه ای دچار خشکیدگی قرار دارند، استفاده شود.