فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران به‌عنوان گروهی مبارزاتی با ایدئولوژی چپ مارکسیستی که خود را در گرفتن سهم مناسبی از قدرت سیاسیِ پس‌از پیروزی انقلاب ناکام می‌دید، از فترت به‌وجودآمده از زمان سقوط رژیم پهلوی تا تثبیت جمهوری‌اسلامی استفاده کرد و توانست با ایجاد سازمان‌هایی با ایدئولوژی مارکسیستی و تمایلات جدایی‌طلبانه در منطقۀ ترکمن‌صحرا، بخشی از فعالان و مردم ناراضی منطقۀ ترکمن‌صحرا را به‌سمت غائله‌ای سوق دهد که به دو جنگ معروف گنبد در سال‌های ابتدایی انقلاب ختم شد.هدف: روشن‌کردن ریشه‌های اقتصادی غائلۀ گنبد و چگونگی دگردیسی آن به‌سمت مطالبات جدایی‌طلبانه و قوم‌گرایانه توسط چریک‌های فدایی خلق.دستاوردهای این پژوهش که با روش درون‌نگر و براساس فهم انگیزه‌های درونی عوامل دخیل در غائلۀ گنبد انجام شده‌است حاکی است که انباشت نارضایتی تاریخی مردم منطقۀ گرگان و دشت (دشت‌های باز اطراف گرگان) و ترکمن‌صحرا از مسئلۀ ارضی و غصب زمین‌های حاصلخیز کشاورزی‌شان در سال‌های متمادی، خصوصاً در دورۀ پهلوی، سبب بدبینی آن‌ها به حکومت‌های مرکزی و تمایلات گریزازمرکز بین آن‌ها شده بود. شرایط دوسویۀ مسئلۀ ارضی و تمایلات گریزازمرکزِ قوم ترکمن، با شرایط مبارزاتی ایده‌آل در آموزه‌های چپ جهانی یعنی «حرکت از مسئلۀ ارضی به مسئلۀ ملی» در جوامع دهقانی، کاملاً منطبق بود و سازمان چریک‌های فدایی خلق نیز به‌عنوان یک سازمان مبارزاتی کمونیستی در ایران به آن پایبند بود و همین عامل کلید فهم چرایی و چگونگی حضور سازمان در غائلۀ گنبد است.