انسانشناسی زیستمحیطی: مروری بر موضوعات، رویکردها و کاربردها
نویسندگان
1 گروه انسانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه مطالعات فرهنگی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.22059/ijar.2021.304478.459612چکیده
انسانشناسی زیستمحیطی از زیررشتههای انسانشناسی فرهنگی محسوب میشود که هدف نهایی آن بررسی انواع روابط میان انسان و محیطزیست پیرامونیاش است. در این مقاله، با کاوش در منابع حوزه انسانشناسی زیستمحیطی در پی شناسایی موضوعات متداول آن، رویکردها و نگرشهایی که برای فهم رابطه انسان – محیطزیست دارد و درنهایت، کوششهای کاربردی آن هستیم. بر همین اساس، ساختار مقاله حاضر در بخش بدنه به سه پاره تقسیم شده است. در پاره نخست، با مرور جدیدترین مقالات منتشرشده به زبان انگلیسی در حوزه انسانشناسی زیستمحیطی از سال 2018 به اینسو، به بررسی مهمترین موضوعاتی که موردتوجه انسانشناسان زیستمحیطی بوده پرداخته شده است. موضوعاتی از جمله تجربه فرهنگی محلی چالشهای زیستمحیطی و روندهای سازگاری با این چالشها مهمترین موضوعات هستند که تداوم علایق پیشین این حوزه را نشان میدهد. در پارهی دوم، رویکرد خاصی که انسانشناسان در تعریف نسبت خود با چالشهای زیستمحیطی دارند بررسی شده است. انسانشناسان برای مشارکت در چالشهای زیستمحیطی نقشهای مختلفی برای خود تعریف میکنند از جمله تفسیرگر، مترجم، میانجی، تسهیلگر و کنشگر. تنوع این نقشها گویای ظرفیتی است که انسانشناسی برای مشارکت در چالشهای زیستمحیطی دارد. در پارهی سوم با مرور مهمترین منابعی که به انسانشناسی زیستمحیطی کاربردی پرداختهاند، انواع مختلف کاربردها و مشارکتهای انسانشناسی زیستمحیطی را بررسی میکنیم. درنهایت، در بخش نتیجه با بررسی برخی شکافها در مطالعات انسانشناسی زیستمحیطی، مدلی از مشارکت انسانشناسی در بررسی چالشهای زیستمحیطی ارائه میشود که از سه جزء محوری تشکیل شده است: جامعیت معرفتی، جامعیت کنشی و جامعیت مقیاسی. هر یک از این سه جزء در مطالعات این حوزه موردتوجه انسانشناسان بودهاند.
