فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدههدف: بررسی جایگاه تشکیلات نظامی ظل‌السلطان و چگونگی توسعۀ تأسیسات نظامی او با مطالعۀ موردی سربازخانه‌های اصفهان.روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی و تحلیلی به‌روش تحلیل تاریخی و محتوایی براساس نسخه‌های خطی، اسناد و تصاویر آرشیوی داخلی و خارجی و مطالعات کتاب‌خانه‌ای و میدانی نگاشته شده‌است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: ظل‌السلطان در دورۀ اقتدارش از سال 1296ق-1305ق/1878م-1887م تشکیلات و زیرساخت‌های نظامی گسترده‌ای شامل چهار سربازخانه، دو توپ‌خانۀ پیاده و سواره و چند انبار تسلیحات نظامی در اصفهان ایجاد و تجهیز کرد. او ارتشی کوچک و مجهز با حدود بیست‌ویک هزار سرباز براساس آموزش فنون نظامی نوین داشت. مصطفی‌قلی‌خان فراش‌باشی بنابه دستور ظل‌السلطان، کاربری میدان چهارحوض و نقش‌جهان و کاروان‌سرای مادرشاه را به سربازخانه تغییر داد و سربازخانه‌ای برای سوارهای فتحیه روبه‌روی کاروان‌سرای مادرشاه ساخت. او هم‌چنین در کنار میدان چهارحوض، سربازخانۀ ناصری را احداث کرد که پس‌از عمارت مسعودی، باشکوه‌ترین بنایی بود که به‌دستور ظل‌السلطان ساخته شده بود. توجه مستمر ظل‌السلطان به آموزش و تربیت نیروی نظامی، پرداخت به‌موقع مواجب شش‌ماهه و سالیانۀ صاحب‌منصبان، سربازان، سواران و توپ‌چیان و تهیۀ تجهیزات نظامی و وسایل موردنیاز برای مشق قشون، دلیل موفقیت او در تشکیل قشون منظم بوده‌است.