به‌کارگیری شاخص‏ های مورفومتری در بهینه‏ سازی نقشه‏ های پهنه ‏بندی حساسیت‏ زمین‏ لغزش با استفاده از مدل‏ های احتمالاتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه اصفهان

2 استادیار گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان

3 استادیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش، و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

doi
10.22059/jphgr.2018.259803.1007234
چکیده

شکل زمین نقش اساسی در فرایند رخداد زمین‏لغزش ایفا می‏کند. هدف اصلی از این پژوهش، ارزیابی و مقایسۀ دو مدل احتمالاتی دمپسترشفر و وزن شاهد با تأکید بر شاخص‏های‏ مورفومتری در پهنه‏بندی حساسیت نسبت‏ به زمین‏لغزش در حوضة آبخیز رودخانۀ فهلیان است. بدین منظور، هجده عامل مؤثر در وقوع زمین‏لغزش شناسایی و ارزیابی شد. سپس، نقشه‏های این عوامل در محیط GIS تهیه و با لایة پراکنش زمین‏لغزش‏های منطقه همپو‏شانی و بر‏اساس دو مدل فوق وزن‏دهی شد‏. نقشه‏های پهنه‏بندی حساسیت براساس دو مدل تهیه شد. نتایج نشان داد که در هر دو مدل شیب‏های بیش ‏از 40درصد و شاخص ناهمواری زمین بیش‏ از 14 بیشترین وزن را به خود اختصاص داده‏ و مهم‏ترین نقش را در وقوع زمین‏لغزش‏های منطقه داشته‏اند. به‏منظور ارزیابی دقت و صحّت مدل‏ها، از منحنی ویژگی عملگر نسبی (ROC) استفاده شد. نتایج اعتبار‏سنجی حاصل ‏از سطح زیر منحنی برای مدل دمپسترشفر و وزن شاهد به‏ترتیب 79/0 و 76/0 به‏دست آمد. بنابراین، اعتبار هر دو مدل خوب برآورد شد. همچنین، نتایج حاصل از محاسبة نسبت FR و شاخص SCAI مبیّن طبقه‏بندی مناسب در پنج طبقة حساسیت است. با‏ توجه به نتایج کمّی اعتبار‏سنجی، مدل دمپسترشفر، با بهره‏گیری از شاخص‏های مورفومتریک، مدل مناسبی برای پهنه‏بندی حساسیت نسبت به زمین‏لغزش معرفی می‏شود.