مقایسة اثر تغییر کاربری اراضی و اقلیم بر رواناب یک حوضۀ آبخیز کوچک کوهستانی (مطالعۀ موردی :حوضۀ آبخیز گرین)
نویسندگان
1 استادیارگروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ملایر
2 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ملایر
3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ملایر
4 استادیارگروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه رازی
5 استادیارگروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان
doi
10.22059/jphgr.2019.140937.1006810چکیده
در این تحقیق به منظور بررسی اثر تغییر کاربری اراضی و تغییر اقلیم بر رواناب یک حوضة کوهستانی برفگیر در زاگرس مرکزی از مدل هیدرولوژی SWAT استفاده شد. کاربری اراضی حوضة آبخیز گرین در سال 1986 از ادارة منابع طبیعی همدان استخراج و در سالهای 2000 و 2014 از تصاویر ماهوارة لندست 8 تهیه شد. نقشة کاربری اراضی در سال 2042 با استفاده از مدل مارکوف و CA مارکوف پیشبینی شد. برای پیشبینی اقلیم آینده از مدل HadCM3 استفاده شد و خروجیهای آن با مدل LARS-WG ریزمقیاسنمایی شد. با توجه به ضریب نش- ساتکلیف، ضریب تبیین، P-factor، و R-factor بهدستآمده در مرحلة واسنجی (بهترتیب برابر با 59/0، 60/0، 47/0، و 09/0) و مرحلة اعتبارسنجی (بهترتیب برابر با 71/0، 72/0، 59/0، و 02/0)، این مدل دارای کارایی قابل قبولی است. نتایج نشان میدهد که این منطقه تا سال 2042 شاهد افزایش 28/2درصدی مساحت جنگل و کاهش 07/2درصدی مساحت مرتع، روند کاهشی میانگین بارش ماهانه و روند افزایشی میانگین دما خواهد بود. همچنین، کاهش میزان رواناب ناشی از تغییر کاربری اراضی (5/6درصد) نسبت به اثر تغییر اقلیم در این حوضة کوهستانی (7/10درصد) کمتر است.