مقایسة اثر تغییر کاربری اراضی و اقلیم بر رواناب یک حوضۀ آبخیز کوچک کوهستانی (مطالعۀ موردی :حوضۀ آبخیز گرین)

نویسندگان

1 استادیارگروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ملایر

2 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ملایر

3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ملایر

4 استادیارگروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه رازی

5 استادیارگروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان

doi
10.22059/jphgr.2019.140937.1006810
چکیده

در این تحقیق به منظور بررسی اثر تغییر کاربری اراضی و تغییر اقلیم بر رواناب یک حوضة کوهستانی برف‏گیر در زاگرس مرکزی از مدل هیدرولوژی SWAT استفاده شد. کاربری اراضی حوضة آبخیز گرین در سال 1986 از ادارة منابع طبیعی همدان استخراج و در سال‏های 2000 و 2014 از تصاویر ماهوارة لندست 8 تهیه شد. نقشة کاربری اراضی در سال 2042 با استفاده از مدل مارکوف و CA مارکوف پیش‏بینی شد. برای پیش‏بینی اقلیم آینده از مدل HadCM3 استفاده شد و خروجی‏های آن با مدل LARS-WG ریزمقیاس‏نمایی شد. با توجه به ضریب نش‏- ساتکلیف، ضریب تبیین، P-factor، و R-factor به‏دست‏آمده در مرحلة واسنجی (به‏ترتیب برابر با 59/0، 60/0، 47/0، و 09/0) و مرحلة اعتبارسنجی (به‏ترتیب برابر با 71/0، 72/0، 59/0، و 02/0)، این مدل دارای کارایی قابل قبولی است. نتایج نشان می‏دهد که این منطقه تا سال 2042 شاهد افزایش 28/2درصدی مساحت جنگل و کاهش 07/2درصدی مساحت مرتع، روند کاهشی میانگین بارش ماهانه و روند افزایشی میانگین دما خواهد بود. همچنین، کاهش میزان رواناب ناشی از تغییر کاربری اراضی (5/6درصد) نسبت به اثر تغییر اقلیم در این حوضة کوهستانی (7/10درصد) کمتر است.