قرنطینه و بیماری‌های مسری در کرمانشاهان (از زمان ناصرالدین‌شاه تا پایان دورۀ قاجار)

نویسندگان

1 دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه پیام نور، کرمانشاه، ایران

2 استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، کرمانشاه، ایران

doi
10.30484/ganj.2023.3063
چکیده

چکیدهقرنطینه به‌عنوان یکی از راه‌های مهم پیشگیری از شیوع بیماری‌ها پدیده‌ای مدرن است که همراه با گسترش پزشکی مدرن، پارادایمی نو را در حوزۀ بهداشت و درمان در ایران دورۀ قاجار شکل داد. موضوع زیارت و تجارت ایران با عراق عرب در قلمرو عثمانی، همواره باعث ترغیب تعداد زیادی از افراد با عناوین زائر، تاجر، و سیاح برای حرکت در مسیر کرمانشاهان می‌شد که نقشی عمده در اشاعۀ بیماری‌های مسری در این منطقه و دیگر مناطق ایران داشت. ضرورت پیشگیری از شیوع بیماری‌ها باعث شد تا دولت‌های ایران و عثمانی در مواقع بحرانی در مناطق کرمانشاهان و عراق عرب قرنطینه ایجاد کنند.هدف: شناختِ اهمیت قرنطینه‌های کرمانشاهان در پیشگیری از شیوع گستردۀ بیماری‌های واگیردار در ایران.روش/ رویکرد پژوهش: این پژوهش با تکیه بر روش تحقیق تاریخی و با استفاده از اسناد و مدارک منتشرنشدۀ آرشیوی و منابع معتبر کتاب‌خانه‌ای انجام شده‌است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: دستاورد پژوهش نشان داد که ایجاد قرنطینه‌هایی در مسیر کرمانشاهان می‌توانست مانعی مهم و جدی دربرابر شیوع سریع و گستردۀ بیماری‌های واگیردار از درون مرزهای عثمانی به ایران باشد؛ ولی این قرنطینه‌ها به‌دلایلی چون رعایت‌نشدن مقررات قرنطینه‌ای توسط افراد بانفوذ و صاحب‌منصب، اختصاص‌نیافتن بودجۀ کافی ازسوی دولت برای ادارۀ این قرنطینه‌ها، نگاه منفعت‌جویانۀ مأموران قرنطینه و دریافت رشوه از تجار، زوار و کاروان‌های حمل جنازه، در پیشگیری از شیوع بیماری‌ها و سرایت‌نکردن آن به دیگر نقاط کشور چندان مؤثر نبود.