نگاهی به فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی تجار سلطان‌آباد از مشروطه تا پایان پهلوی اول

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه اراک، اراک، ایران

2 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اراک، اراک، ایران

3 استادیار گروه علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس حکیم فردوسی البرز، کرج، ایران

doi
10.30484/ganj.2023.3064
چکیده

شهر سلطان‌آباد در دوران فتح‌علی‌شاه قاجار حدود سال 1228ق توسط یوسف‌خان گرجی، یکی از فرماندهان نظامی، ساخته شد. این شهر با هدف ایجاد امنیت در منطقۀ فراهان و راه‌های ارتباطی بین مناطق شرقی و غربی کشور، براساس الگویی نظامی سازمان‌دهی شد. با گذشت زمان، سلطان‌آباد در ابعاد مختلف اقتصادی و تجاری به شهری مهم تبدیل شد. تولید محصولات کشاورزی و صنعت بافت فرش، جایگاه این شهر را ارتقا داد. به‌همین‌دلیل، تجار سلطان‌آباد نیز به موقعیت برجسته‌ای دست یافتند و در تحولات شهر نقشی مؤثر ایفا کردند.هدف: بررسی تأثیرگذاری تجار سلطان‌آباد در تحولات اجتماعی و فرهنگی این شهر از دوران مشروطه تا پایان دورۀ پهلوی اول.روش/ رویکرد  پژوهش: این مقاله با روش تاریخی و شیوۀ توصیفی تحلیلی و با کمک اسناد و مدارک آرشیوی و منابع اصلی در پی پاسخگویی به این پرسش است که تجار سلطان‌آباد در دوران مشروطه و پهلوی اول چه نقشی در ارتقای اجتماعی و فرهنگی سلطان‌آباد داشتند؟یافته‌ها و نتیجه ­گیری: تجار سلطان‌آباد علاوه‌بر نقش مستقیم در پویایی اقتصادی منطقه، در زمینه‌های فرهنگی مانند احداث مراکز آموزشی و اماکن مذهبی نیز حضوری مؤثر داشتند. آن‌ها با تعامل با بخشی از افراد صاحب‌نفوذ، ازجمله روحانیون، بخشی از مشکلات اجتماعی و اقتصادی ساکنان منطقه را نیز حل کردند.