بررسی کارکرد فانتزی ؛همچون تمهیدی کلیشه شکن در داستان های برگزیده‌ی کودک و نوجوان پس از انقلاب اسلامی

نویسندگان

1 دانشگاه هرمزگان

2 دانشگاه هرمزگان

doi
10.22099/jcls.2014.1625
چکیده

کلیشه های جنسیتی باورهای قالبی مشترک فرهنگی درباره ی رفتارها ،فعالیت‌ها و صفات زنانه و مردانه هستند. در این کلیشه ها گروه های مردان و زنان با یکدیگر مقایسه می‌شوند و معمولا این ارزشیابی به تبعیض جنسی می‌انجامد.الگویابی جنسی از دوران کودکی آغاز می شود و کتاب‌های کودک و نوجوان در کنار دیگر ابزارهای جامعه‌پذیری، نقش چشمگیری در انتقال هنجارها و شکل دادن به هویت جنسی دارند.پژوهش‌های محققان نشان می‌دهد که در بخش عمده‌ای از داستان‌های واقع‌گرای کودک و نوجوان، تصویری که از دو جنس عرضه شده است،تبعیض آمیز است .در داستان‌های فانتزی عواملی همچون قراردادهای گونه‌ی ادبی ، جنس نویسنده ، تاریخ نگارش و میزان فانتاستیک بودن کنش ها و شخصیت ها بر میزان و نوع کلیشه‌ها تأثیر محسوسی دارند.در این مقاله کوشش شده است یکی از عوامل ، یعنی تأثیر فضای فانتزی و شخصیت‌های فانتاستیک بر میزان کلیشه‌ها، بررسی شود.بدین منظور تعدادی از فانتزی‌های برگزیده‌ی سه نهاد شناخته شده در حوزه-ی کودک و نوجوان، به عنوان پیکره‌ی پژوهش انتخاب و تحلیل شدند . یافته ی نهایی مقاله بر آن است که شدت و ضعف بازتاب کلیشه‌های جنسیتی رابطه‌ی مستقیمی با واقعیت و فرا‌واقعیت دارد. در داستان‌هایی که هیچ عنصر و پدیده‌ای از جهان واقع وجود ندارد، کلیشه‌ها دیده نمی‌شوند. در داستان‌هایی که از دو عالم فراتری و فروتری و شخصیت‌های فانتاستیک و انسانی ترکیب شده‌اند، کلیشه‌ها تنها در بخش غیر فانتزی دیده می‌شود و در نهایت در داستان‌هایی که غلبه با واقع‌گرایی است و عناصر و شخصیت‌های فانتاستیک محدود‌تری دیده می‌شود، کلیشه‌های جنسیتی پررنگ‌ترند.