ارزیابی وضعیت کمی و کیفی تولید صنوبرکاری‌های سنتی در استان مرکزی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران، تهران

2 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج، اراک

doi
10.22059/jfwp.2022.342110.1212
چکیده

تحقیق حاضر با هدف شناسایی ویژگی‌ صنوبرکاری‌های سنتی استان مرکزی و تعیین میزان سطح، رویش و تولید چوب آنها طی سال‌های 98-1397 اجرا شد. بدین منظور، تعداد 47 قطعه نمونه به‌صورت انتخابی تصادفی در 6 شهرستان (منطقه) از استان انتخاب و ویژگی‌های رویشگاهی و متغیرهای کمی و کیفی درختان اندازه‌گیری و ثبت شد. برای متغیرهای رویشی درختان، تعداد 30 درخت در هر قطعه به‌صورت تصادفی اندازه‌گیری و داده‌ها بر اساس طرح آشیانه‌ای با عوامل شهرستان و صنوبرکاری‌های درون شهرستان تجزیه واریانس و برای صفات کیفی، درصد فراوانی آنها محاسبه شد. نتایج نشان داد که 21/70 درصد صنوبرکاری‌های استان از گونه تبریزی (Populus nigra L.) و 79/29 درصد مربوط به کبوده (P. alba L.) بود. حدود 83/63 درصد درختان دارای شکل تاج هرمی باریک، خیلی کشیده و کشیده، 96/65 درصد درختان دارای فرم تنه خیلی راست و راست، روش کاشت 98/82 درصد درختان از طریق قلمه، روش آبیاری 34/72 درصد درختان به‌صورت غرقابی، نوع کاشت 7/61 درصد درختان به‌صورت متراکم گروهی (توده) و نوع ساختار 47/74 درصد درختان به‌صورت اصلی بود. متوسط رویش حجمی سالانة صنوبرکاری‌های استان مرکزی به مقدار 13/29 مترمکعب در هکتار در سال و محدوده رویش حجمی سالانه استان بین 6/4 تا 67/74 مترمکعب در هکتار بود. بیشترین تعداد درختان، قطعات و مساحت صنوبرکاری‌ها برای شهرستان شازند (38064 درخت، 19 قطعه و 156959 مترمربع) به‌دست آمد و شهرستان ساوه از لحاظ این مشخصه‌ها در رتبة دوم قرارگرفت. توزیع جغرافیایی قطعه نمونه‌ها بیانگر آن بود که صنوبرکاری‌ها در قسمت شمال شرقی و غربی و جنوب غربی استان گسترش دارد.