تصویر زندگی فرودستان در اینستاگرام؛ مطالعه موردی زنانِ بیخانمانِ بهبودیافته
نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه روزنامه نگاری دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی. تهران ایران.
2 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران. ایران
doi
10.22054/nms.2021.53424.1001چکیده
هدف از نگارش این مقاله مطالعه کنش گروهی از «زنان بیخانمان بهبودیافته» بهعنوان بخشی از فرودستان اجتماعی در اینستاگرام است. گروهی که هرچند به رسانههای رسمی دسترسی کمتری دارند، اما در رسانههای مجازی و شبکههای اجتماعی از امکان نمایش خود و زندگی روزمرهشان برخوردار شدهاند. ازاینروی در این مقاله محتوای به اشتراک گذاشته توسط این گروه در اینستاگرام مورد مطالعه قرار گرفت. با این پرسشها که این زنان در پُستهای اینستاگرام خود چه مضامینی را به اشتراک میگذارند؟ در این تصاویر گذار از بیخانمانی تا باخانمانی چگونه رخ میدهد؟ و بهطور کلی این شبکه اجتماعی چه قابلیتها و فرصتهایی را برای آنها بهعنوان ابزار و استراتژیای برای گذراندن زندگی روزمره فراهم میآورد؟ این تحقیق با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک و مطالعه 140 پست اینستاگرام از صفحه 10 زن بیخانمان بهبودیافته انجام شدهاست. بر اساس یافتههای نوشته حاضر، سه دسته مضمون شامل «ظاهر آراسته»، «حضور اجتماعی» و «جستجوی عشق و آرامش» در پستها شناسایی شدند. اینطور به نظر میرسد که فقدان نمایش گذشته در گذار از بیخانمانی به باخانمانی و ارائه تصویری از زن بدون گذشته در این پستها و نمایش یک «خود» جدید در اینستاگرام، برای این کاربران کارکردی جبرانکننده داشتهاست؛ نظیر سیاست و مقاومتی که در نظریه «پیشروی آرام» بیات و مفهوم «تاکتیک کنارآمدن» دوسرتو مطرح میشود.
