تأثیر عملیات چوبکشی بر خصوصیات فیزیکی خاک و وضعیت کربن آلی طی دورۀ هفت‌ساله در بخش گرازبن

نویسندگان

1 استاد گروه مهندسی علوم خاک، دانشکدۀ مهندسی و فناوری کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران،کرج، ایران

doi
10.22059/jfwp.2021.329570.1184
چکیده

ارزیابی تأثیر فعالیت‌های بهره‌برداری جنگل و برنامه‌ریزی برای کاهش این آثار از عواملی اساسی است که اهمیت روزافزونی دارد. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر سیستم چوبکشی زمینی بر روند بازیابی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک طی هفت سال در بخش گرازبن جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود است. در این پژوهش از طرح فاکتوریل کاملاً تصادفی استفاده شد و تیمارها شامل مدت زمانِ (سال) گذشته از چوبکشی (یک، دو، پنج و هفت سال)، سه شدت ترافیک (کم، متوسط و زیاد) و عمق خاک (صفر تا 10 و 10 تا 20 سانتی‌متری) بود. نتایج نشان داد که شدت کوبیدگی در عمق 0 تا 10 سانتی‌متری بیشتر از عمق 10 تا 20 سانتی‌متری است و عامل شدت تردد بر مقدار کوبیدگی تأثیر ندارد. جرم مخصوص ظاهری خاک پس از هفت سال هنوز به حالت اولیه خود برنگشته است و تفاوت معنی‌داری بین منطقة شاهد و مسیر چوبکشی دیده می‌شود. مقدار مادۀ آلی طی هفت سال، روند بازیابی را نسبت به سال اول پس از چوبکشی نشان داد، به‌طوری که در سال هفتم تفاوت معنی‌داری بین مقدار مادۀ آلی منطقۀ شاهد و مسیر چوبکشی مشاهده نشد. درحالی که مقدار مادۀ آلی در مسیر چوبکشی سال اول بسیار کمتر از مقدار مادۀ آلی در نقاط شاهد مجاور خود بود. یافته‌های تحقیق نشان داد که بازیابی برخی خصوصیات خاک مانند مادۀ آلی سریع‌تر از برخی مشخصه‌های فیزیکی دیگر مانند جرم مخصوص ظاهری و تخلخل اتفاق می‌افتد.