نقش بریتانیا در سرنوشت سیاسی ظل‌السلطان پس‌از خروجش از ایران )1326-1334ق) براساس اسناد وزارت امور خارجۀ بریتانیا

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 کارشناسی ارشد تاریخ دورۀ اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.30484/ganj.2023.3051
چکیده

هدف: این پژوهش در نظر دارد با تکیه بر اسناد وزارت امور خارجۀ بریتانیا، سیاست‌های اتخاذشده ازسوی این دولت درقبال ظل‌السلطان، «پس‌از» خروج اجباری او از کشور را بررسی و تبیین کند.روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش رویکردی توصیفی-تحلیلی دارد و برمبنای اسناد آرشیوی و کتاب‌خانه‌ای انجام شده‌است.یافته‌ها و نتجه گیری: حمایت کردن و حمایت‌نکردن بریتانیا از بازگشت ظل‌السلطان به ایران طی دوران اقامتش در اروپا، به عوامل متعددی وابسته بوده‌است. امید بریتانیا به برخوردارشدن از حمایت ظل‌السلطان از منافع این دولت درمقام فرمانداری مقتدر در فارس یا اصفهان، جلوگیری از نفوذ روزافزون آلمان در جنوب ایران در خلال جنگ جهانی اول، و نیز مقابله با اقدامات سلطه‌جویانۀ روسیه در این مناطق، ازجمله مهم‌ترین عوامل حمایت بریتانیا از حضور مجدد ظل‌السلطان در ایران بوده‌اند. عمده‌ترین دلیل حمایت‌نکردن بریتانیا از بازگشت ظل‌السلطان را نیز می‌توان مخالفت خان‌های بختیاری با حضور ظل‌السلطان در اصفهان و تهدیدشدن بریتانیا ازسوی این خان‌ها دانست.