میزان مطابقت عناصر توصیفِ اسناد در آرشیوهای اسناد تاریخی ایران با استاندارد ملی توصیف آرشیوی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی پردیس کیش دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیارعلم اطلاعات و دانش شناسی دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیارعلم اطلاعات و دانش شناسی دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.30484/ganj.2023.3053
چکیده

هدف: بررسی عناصر توصیف اسناد در هفت آرشیو اسناد تاریخی ایران و تطابق آن‌ها با استاندارد ملی توصیف آرشیوی.روش/ رویکرد پژوهش: روش این تحقیق مطالعۀ کتاب‌خانه‌ای و پیمایش توصیفی با کار میدانی است. جامعۀ موردمطالعه پژوهش‌کدۀ تاریخ معاصر؛ سازمان کتاب‌خانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی؛ بخش خطی کتاب‌خانۀ مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران؛ کتاب‌خانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی؛ ادارۀ اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه؛ سازمان اسناد و کتاب‌خانۀ ملی؛ مؤسسۀ کتاب‌خانه و موزۀ ملی ملک بوده است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: از بیست‌وشش عنصر توصیف اسناد در استاندارد ملی توصیف آرشیوی دو عنصر «شرایط حاکم بر بازتولید» و «یادداشت انتشارات» در هیچ‌یک از آرشیوها استفاده نشده‌است. از بیست‌وچهار عنصر دیگرِ استاندارد ملی به‌صورت مستقیم، یا درج در یادداشت یا در فرم‌های جداگانه بهره‌برداری شده‌است که عبارت‌اند از: از هشت عنصرِ «سطح توصیف»؛ «سابقۀ آرشیوی»؛ «ارزش‌یابی، امحاء و جدول زمان‌بندی»؛ «نظام تنظیم»؛ «گسترش‌های آتی»؛ «بازیابگرها»؛ «واحدهای مرتبط با توصیف»؛ «قواعد یا قراردادها» فقط در معاونت اسنادِ سازمان اسناد و کتاب‌خانۀ ملی استفاده شده‌است. همۀ آرشیوها از شش عنصر «کد(های) ارجاع»؛ «عنوان»؛ «تاریخ(ها)»؛ «زبان/خط»؛ «یادداشت آرشیودار»؛ و «تاریخ(های) توصیف‌ها» بهره برده‌اند. از ده عنصر باقیمانده، در برخی از آرشیوها استفاده شده‌است. تعداد سی‌ویک عنصر خارج از استاندارد ملی و براساس نیازهای سازمانی تعریف شده‌اند. به‌علت نبود نیروی متخصص آرشیو در اغلب آرشیوهای موردمطالعه، استاندارد اجرا نشده‌است و نایکدستی در توصیف اسناد دیده می‌شود.