چارچوب ترکیبی CTAFRIS–AHP برای ارزیابی کیفیت برنامه‌های درسی در برنامه‌های مشترک چین و خارج: تلفیق مطالعات موردی کیفی و تصمیم‌گیری چندمعیاره

نویسندگان

1 مرکز توسعه آموزش و برنامه درسی، دانشگاه ملی مالزی، بانگی، مالزی.

2 دانشکده آموزش، دانشگاه ملی مالزی، بانگی، مالزی.

3 دانشکده آموزش، دانشگاه ملی مالزی، بانگی، مالزی.

doi
10.22105/dmor.2026.556332.2031
چکیده

هدف: برنامه‌های مشترک بین‌المللی (IJPs) میان دانشگاه‌های چین و شرکای خارجی، به رویکردهایی برای ارزیابی کیفیت برنامه درسی نیاز دارند که فراتر از چک‌لیست‌های صرف انطباق و نظارت اداری باشد. ارزیابی‌های موجود به‌ندرت شواهد تفسیری برنامه درسی را با تحلیل‌های شفاف تصمیم‌گیری تلفیق می‌کنند.روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش از طرح آمیخته اکتشافی-توالی‌محور استفاده می‌کند. در فاز نخست، هجده مصاحبه نیمه‌ساختاریافته (N=18) انجام شد و اسناد سازمانی مربوط به سه برنامه مشترک دانشگاهی در چین تحلیل گردید تا معیارهای هم‌سویی برنامه درسی (CA)، کیفیت تدریس (TQ)، استانداردهای ارزشیابی (AS)، صلاحیت اعضای هیئت علمی (FQ)، کفایت منابع (RS)، یکپارچگی بین‌المللی (II) و حمایت دانشجویی (SS) در قالب چارچوب CTAFRIS به‌صورت استقرایی پالایش شوند. در فاز دوم، نه مدیر برنامه و کارشناس تضمین کیفیت (N=9) با استفاده از مقایسات زوجی فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) بر اساس مقیاس 1 تا 9 ساعتی، وزن معیارها را تعیین کرده و عملکرد برنامه‌ها را با استفاده از یک مقیاس پنج‌سطحی مبتنی بر توصیف‌گرهای شواهد ارزیابی کردند. در این مطالعه، شفافیت کامل AHP شامل قاعده تجمیع و شاخص‌های سازگاری گزارش شده است. همچنین، رتبه‌بندی‌ها با استفاده از یک روش مکمل تصمیم‌گیری چندمعیاره یعنی TOPSIS بر روی همان ماتریس تصمیم اعتبارسنجی شدند. استحکام نتایج نیز از طریق سناریوهای مختلف اغتشاش و تحلیل حساسیت سراسری مونت‌کارلو در فضای وزن‌ها بررسی شد.یافته‎ها: معیار هم‌سویی برنامه درسی (0.20) و صلاحیت اعضای هیات علمی (0.18) بالاترین وزن‌ها را دریافت کردند؛ پس از آن کیفیت تدریس و یکپارچگی بین‌المللی (هرکدام 0.15)، استانداردهای ارزشیابی (0.12)، کفایت منابع (0.10) و حمایت دانشجویی (0.10) قرار گرفتند. نسبت سازگاری تجمیعی AHP برابر با 0.07 به‌دست آمد. برنامه A با امتیاز وزنی 0.78 رتبه نخست را کسب کرد و پس از آن برنامه B (0.66) و برنامه C (0.59) قرار گرفتند. روش TOPSIS نیز همین ترتیب رتبه‌بندی را تایید کرد.اصالت/ارزش افزوده علمی: الگوی ترکیبی CTAFRIS–MCDM رویکردی قابل‌تکرار برای ارزیابی کیفیت برنامه‌های درسی در شرایط عدم‌قطعیت کیفی ارایه می‌دهد؛ در عین حال محدودیت‌هایی نظیر تعداد محدود مطالعات موردی، ذهنی بودن نظرات خبرگان و وابستگی به زمینه فرهنگی را نیز مدنظر قرار می‌دهد.