توسعه مدل زمان‌بندی پروژه چند هدفه با محدودیت منابع در شرایط عدم‌ قطعیت فازی با استفاده از NSGA-II

نویسندگان

1 گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، ص.پ: 4697-19395، تهران، ایران.

2 گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، ص.پ: 4697-19395، تهران، ایران.

3 دانشکده مهندسی صنایع، پردیس دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22105/dmor.2025.528097.1962
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، ارایه یک مدل زمان‌بندی چندهدفه پروژه با محدودیت منابع در محیط عدم‌قطعیت فازی است که به‌طور هم‌زمان مدت زمان اتمام پروژه، هزینه کل اجرای پروژه و ریسک ناشی از عوامل مختلف اختلال را حداقل‌سازی کند و امکان تحلیل مبادله میان این اهداف متعارض را برای مدیران پروژه فراهم آورد.روش‌شناسی پژوهش: در این مطالعه، یک مدل ریاضی زمان‌بندی پروژه با محدودیت منابع و اهداف چندگانه در شرایط عدم‌قطعیت فازی توسعه داده شده است. در مدل پیشنهادی، محدودیت‌های منابع تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر، محدودیت‌های مالی و قراردادی و عوامل ریسک مرتبط با نوسانات اقتصادی، تاخیر در تامین نقدینگی و رویدادهای اجتماعی لحاظ شده‌اند. با توجه به ماهیت NP-hard مساله، حل مدل با استفاده از الگوریتم فراابتکاری NSGA-II انجام شده و عملکرد آن ابتدا با مسایل استاندارد و سپس با یک پروژه واقعی عمرانی (پل کابلی سه‌بلوطک) ارزیابی شده است. همچنین، تحلیل‌های حساسیت برای بررسی تاثیر پارامترهای کلیدی بر مبادله میان زمان، هزینه و ریسک انجام شده است.یافته‎ها: نتایج حاصل از حل مسایل استاندارد و مطالعه موردی واقعی نشان می‌دهد که الگوریتم NSGA-II قادر است مجموعه‌ای از جواب‌های پارتوی باکیفیت را در زمان محاسباتی مناسب تولید کند. تحلیل‌های حساسیت نیز بیانگر آن است که تغییر در پارامترهای کلیدی، به‌طور قابل‌توجهی بر مبادله میان اهداف زمان، هزینه و ریسک تاثیر می‌گذارد و ساختار جبهه پارتو را تحت تاثیر قرار می‌دهد.اصالت/ارزش افزوده علمی: اصالت این پژوهش در ارایه یک چارچوب یکپارچه برای زمان‌بندی پروژه با محدودیت منابع تحت عدم‌قطعیت فازی نهفته است که به‌طور هم‌زمان سه هدف کلیدی زمان، هزینه و ریسک را در حضور مجموعه‌ای از محدودیت‌های عملی و عوامل اختلال در نظر می‌گیرد. کاربرد مدل در یک پروژه واقعی عمرانی و امکان تحلیل سناریوهای مختلف اجرای پروژه، ارزش افزوده علمی و عملی مناسبی را برای پشتیبانی از تصمیم‌گیری مدیران پروژه در شرایط عدم‌قطعیت فراهم می‌کند.