ارایه مدل قیمت‌گذاری بهینه در یک زنجیره‌تامین سبز رقابتی با در‌نظر گرفتن سیاست‌های دولتی (تحت رقابت افقی و عمودی)

نویسندگان

1 گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.

2 گروه مهندسی صنایع، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 گروه مهندسی صنایع، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22105/dmor.2025.503298.1912
چکیده

هدف: تحقیق حاضر رقابت میان محصولات سبز و غیر‌سبز در زنجیره‌تامین سبزی که شامل دو تولیدکننده، یک خرده‌فروش مشترک و یک مرکز جمع‌آوری سبز می‌باشد را مورد بررسی قرار می‌دهد در این ساختار، محصولات توسط دو تولیدکننده رقیب تولید شده و توسط یک خرده‌فروش به فروش می‌رسد و همچنین محصولات مستعمل توسط مرکز جمع‌آوری خریداری شده و به تولیدکننده سبز فروخته می‌شود. تقاضا محصولات سبز علاوه بر قیمت، تابعی از درجه سبز محصول می‌باشد. در این مطالعه دولت برای حمایت از محصولات سبز یارانه‌ای را در‌نظر گرفته و از سوی دیگر برای تولیدکننده غیر‌سبز مالیات در‌نظر می‌گیرد. هدف این مطالعه، دستیابی به یک قیمت بهینه و سطح سبز بهینه در زنجیره‌تامین سبز با در‌نظر گرفتن سیاست‌های دولتی می‌باشد.روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر با توجه به ماهیت آن یک تحقیق کاربردی می‌باشد که می‌توان آن را در دسته مدل‌سازی ریاضی قرار داد. همچنین جمع‌آوری اطلاعات و داده‌های موردنیاز پژوهش به‌صورت کتابخانه‌ای بوده و با مراجعه به مقالات منتشر شده معتبر صورت گرفته است. رویکرد حل در این تحقیق به‌وسیله نظریه بازی‌ها می‌باشد و مدل بر اساس استکلبرگ-تولیدکننده تشریح می‌شود.یافته‎ها: ابتدا دو سناریو متمرکز و غیرمتمرکز (بازی استکلبرگ) از لحاظ سودآوری مقایسه شده، سپس نقش دولت در قیمت بهینه محصولات و همچنین سود کلی زنجیره مورد بررسی قرار می‌گیرد. با توجه به نتایج حاصله می‌توان گفت که سناریو متمرکز از لحاظ سودآوری و زیست‌محیطی مناسب‌تر می‌باشد و همچنین اعمال یارانه، مالیات مناسب توسط دولت علاوه بر سودآوری بیشتر، تاثیر زیست‌محیطی بهتری دارد.اصالت/ارزش افزوده علمی: در‌نظر گرفتن رقابت افقی و عمودی میان اعضای زنجیره‌تامین و همچنین اثر پارامترهای دولتی در مدل‌های قیمت‌گذاری به‌طور هم‌زمان دیده می‌شود. در این تحقیق به بررسی یک زنجیره‌تامین سبز دو سطحی که از دو تولیدکننده سبز، غیر‌سبز، یک خرده‌فروش مشترک و یک مرکز جمع‌آوری سبز تشکیل شده است، پرداخته می‌شود و سیاست‌های دولتی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.