بررسی تاثیر ارتفاع از سطح دریا بر مشخصه‌های کمی بذر بنه در جنگل‌های زاگرس شمالی (مطالعه موردی: ذخیره‌گاه کلاه‌نوکان در استان آذر بایجان‌غربی)

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام

2 عضو هیئت علمی/ استاد یار بخش تحقیقات منابع طبیعی / مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام

3 استادیارموسسه آموزشو ترویج کشاورزی

doi
10.22059/jfwp.2021.322598.1163
چکیده

بذر گیاهان، منشأ اصلی زاد‌آوری طبیعی به روش دانه‌زاد است. بخشی از مشکلات نبود زاد‌آوری طبیعی در جنگل‌های زاگرس، ناشی از کمبود بذر سالم، رسیده و باکیفیت است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر عامل ارتفاع از سطح دریا بر مشخصه‌های کمّی بذر بنه انجام گرفت. به‌منظور بررسی دقیق‌ اثر ارتفاع از سطح دریا، ذخیره‌گاه مورد نظر با اختلاف ارتفاع 100 متر به پنج طبقه تقسیم شد. همچنین سطح ذخیره‌گاه به 77 قطعه نمونۀ یک هکتاری (100 متر ×100 متر) تقسیم شد و در هر قطعه نمونه، سه پایۀ بذرده شامل قطورترین، کم‌قطر‌ترین و یک قطر میانه انتخاب گردید. در مجموع 231 درخت انتخاب و از هر درخت پنج خوشه به‌طور تصادفی در جهات شمالی، جنوبی، شرقی، غربی و مرکز تاج جمع‌آوری و مشخصه‌های کمی بذر شامل طول خوشه،‌ تعداد‌ میوه در خوشه، طول‌ میوه، عرض -میوه، وزن ‌میوه، وزن‌ بذر و درصد پوکی بذر در هر طبقۀ ارتفاعی ثبت شد. نتایج نشان داد که اختلاف مقادیر همۀ صفات به‌جز وزن و درصد پوکی بذر در ارتفاعات مختلف از سطح دریا معنی‌دار بود. طول خوشه و طول میوه با افزایش ارتفاع از سطح دریا روند کاهشی و عرض میوه روند افزایشی داشت، به‌طوری‌که در طبقۀ ارتفاعی 1550 متر میانگین مشخصه‌های طول خوشه، طول میوه و عرض میوه به‌ترتیب با 73/9 سانتی‌متر و 82/4 و 6/3 میلی‌متر بیشتر از دیگر طبقات بود. بنابراین، به مدیران جنگل پیشنهاد می‌شود که برای تهیۀ بذر مرغوب‌تر و باکیفیت‌تر از این دامنۀ ارتفاعی اقدام به بذرگیری شود.