فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ویژگی‌های ساختاری توده‌های جنگلی بر خاک جنگل تأثیر دارد. هدف این پژوهش بررسی تغییر برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی در رویشگاه‌های جنگلی بلوط با ساختار متفاوت در استان کردستان بود. چهار قطعه ‌نمونۀ یک‌هکتاری (با ابعاد 100×100 متر) در رویشگاه‌های جنگلی بلوط شهرستان‌های بانه (دو رویشگاه)، مریوان و سروآباد (هر کدام یک رویشگاه) انتخاب و در هر قطعه نمونه، ویژگی‌های کمّی و ساختاری درختان در این رویشگاه‌ها برداشت شد. سپس در هر قطعه ‌نمونۀ یک‌هکتاری، هفت نمونه خاک از عمق 10-0 سانتی‌متری برداشت (در کل 28 نمونه) و متغیرهای فیزیکی- شیمیایی آنها اندازه‌گیری شد. از تحلیل مؤلفه‌های اصلی برای گروه‌بندی هفت مشخصۀ فیزیکی و شیمیایی خاک به عامل‌های آماری اصلی استفاده شد. نتایج آزمون تجزیۀ واریانس یکطرفه نشان‌دهندۀ اختلاف معنی‌دار ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک (غیر از نیتروژن و هدایت الکتریکی) در چهار رویشگاه است. نتایج نشان داد که رویشگاه‌های جنگلی با ساختار شاخه‌زاد جوان (با تراکم و درصد تاج‌پوشش بیشتر) سبب افزایش کربن آلی (15/3 درصد)، پتاسیم قابل جذب (37/5 میلی‌گرم بر کیلوگرم)، فسفر قابل جذب (5/10 میلی‌گرم بر کیلوگرم)، هدایت الکتریکی (483 دسی‌زیمنس بر متر) و رطوبت وزنی خاک (95/9 درصد) می‌شوند. نتایج تحلیل مؤلفه‌های اصلی نشان داد که مؤلفه‌های اول و دوم 27/90 درصد تغییرات رویشگاه‌ها را در بر می‌گیرند. با توجه به تأثیر مثبت توده‌های جنگلی با ساختار شاخه‌زاد جوان (همسال و ناهمسال) بر خاک جنگل، پیشنهاد می‌شود در توده‌های شاخه‌زاد با تراکم کمتر از 150 پایه در هکتار، اقدام احیا و توسعه جنگل شود.