فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: بررسی رابطۀ میان رتبۀ اجتماعی فرستندگان و گیرندگان مکاتبات رجال درباری ایران و هند هم‌عصر سلطنت شاه‌سلیمان صفوی (1077-1105ق) با محتوا و شکل ظاهری این دسته از اسناد.روش/ رویکرد پژوهش: در این مقاله در گام نخست با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا (Content Analysis)، شواهد تاریخی موجود در کتب و سایر اسناد تاریخی و هم‌چنین اطلاعات یادشده در دست‌نویسِ شمارۀ 5032 مجلس شورای اسلامی ذیل توصیفات مرتبط با مکاتبات دیوانی دورۀ شاه‌سلیمان صفوی استخراج شد و در گام دوم رابطۀ میان متن و مشخصات ظاهری این مکاتبات با رتبۀ اجتماعی فرستندگان و گیرندگان در قالب مطالعۀ تطبیقی (Comparative Study) بررسی شد.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: شواهدی قوی بر وجود رابطۀ مستقیم میان محتوای متنی و غیرمتنی مکاتبات رجال درباری ایران و هند در دورۀ سلطنت شاه‌سلیمان صفوی و رتبۀ اجتماعی افراد دخیل در روند صدور این مکاتبات دیده می‌شود؛ بدین‌ترتیب که عناصر متنی مانند الگو و واژگان استفاده‌شده در متن مکاتبات و عناصر غیرمتنی مانند قطعِ نامه، نوع کاغذ، نوع خط، تزیینات و نوع بسته‌بندی بازنمایانندۀ رتبۀ اجتماعی افراد مرتبط با مکاتبات دیوانی اعم فرستنده و گیرنده یا مکتوبٌ‌الیه است و با تحلیل و بررسی آن می‌توان علاوه‌بر قضاوت دربارۀ رتبۀ اجتماعی، به برخی از مشخصات این افراد ازقبیل منصب، سن و جنسیت پی برد.