فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: بررسی تأثیر وابستگی طبقاتی بر نوع و نحوۀ مصرف موقوفات ساری در دورۀ قاجار.روش/ رویکرد پژوهش: توصیفی-تحلیلی برمبنای اسناد ادارۀ اوقاف ساری و منابع اولیه.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: بررسی محتوای اسناد وقف‌نامه‌های روحانیون و تجار ساری در دورۀ قاجار نشانگر آن است که نوع موقوفات روحانیون و تجار، عمدتاً از جنس زمین، خانه، دکان و کاروان‌سرا است که وقف زمین در بین روحانیون و وقف دکان در بین تجار بیشتر رواج داشته‌است. نحوۀ مصرف موقوفات این دو طبقه به‌ترتیب فراوانی عبارت‌اند از: تعزیةداری سیدالشهداء؛ اطعام عزاداران سیدالشهداء؛ اطعام و افطار روزه‌داران؛ تعمیر و نگهداری مساجد و مدارس؛ صدقات و اعانات به فقرا و مساکین و ابن‌السبیل. تحولات سیاسی و اجتماعی این دوره سبب نشد تا نوع مصارف موقوفات روحانیون و تجار تغییر کند. بیشترین وقف‌های این دو طبقۀ اجتماعی در دوران حکومت ناصرالدین‌شاه ثبت شده‌است. ازلحاظ زمان هم بیشترین وقف‌های روحانیون و تجار، در ماه‌های قمریِ محرم و رجب ثبت شده‌اند. تولیت موقوفات این دو طبقه برعهدۀ خود واقفان، فرزندان واقفان و یا علمای منطقه قرار می‌گرفت که بیانگر نوعی نظام مدیریت خانوادگی و مدیریت علمایی در مدیریت موقوفات است.