فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 هدف: این پژوهش با هدف توسعه یک مدل ترکیبی از تحلیل پوششی داده دسته‌بندی‌شده و چندلایه انجام شده است تا با درنظر گرفتن تفاوت‌های اساسی در بودجه عملیاتی و تعیین تدریجی واحدهای الگو، برنامه بهبود عملکرد شرکت‌های ناکارآمد را ارایه نماید. در این راستا، عملکرد شرکت‌های آب و فاضلاب کشور به دلیل اهمیت آن‌ها در ارایه خدمات تولید و توزیع آب شرب بهداشتی و دفع فاضلاب مورد‌بررسی قرار گرفت.روش‌شناسی پژوهش: ابتدا شرکت‌ها بر اساس بودجه عملیاتی سال 1401 به سه گروه همگن (کم، متوسط و زیاد) تقسیم شدند؛ زیرا تفاوت در منابع مالی، تاثیر قابل‌توجهی در کارایی دارد. سپس، شاخص‌های عملکردی با بهره‌گیری از رویکرد کارت امتیازی متوازن در چهار بعد مالی، مشتری، فرآیند‌های داخلی و رشد و یادگیری تعیین شدند. در ادامه، عملکرد شرکت‌ها با استفاده از مدل SBM و در چارچوب DEA دسته‌بندی‌شده و چندلایه، تحت دو فرض بازده به مقیاس ثابت و متغیر ارزیابی گردید. رویکرد DEA دسته‌بندی‌شده برای شناسایی واحدهای مرجع در میان شرکت‌های هم‌گروه و مدل چندلایه برای ارایه مسیر تدریجی بهبود عملکرد به‌کار گرفته شد.یافته‎ها: نتایج نشان داد که رویکرد DEA دسته‌بندی‌شده، واحدهای مرجع را در میان شرکت‌های مشابه شناسایی می‌کند. همچنین، برخی شرکت‌های با بودجه کمتر، در صورت مدیریت بهینه شاخص‌ها، می‌توانند مرجع شرکت‌های با بودجه بیشتر باشند. افزون بر این، در مدل DEA چندلایه، مسیر بهبود عملکرد در حالت بازده به مقیاس ثابت تدریجی‌تر بوده است، درحالی‌که در بازده به مقیاس متغیر، این مسیر کوتاه‌تر و سریع‌تر شکل گرفته است. این تفاوت نشان می‌دهد که در CRS، واحدهای ناکارآمد به مراحل اصلاحی بیشتری برای دستیابی به مرز کارایی نیاز دارند.اصالت/ارزش افزوده علمی: ترکیب DEA دسته‌بندی‌شده و چندلایه، رویکردی نوین برای ارزیابی و بهبود مستمر ارایه می‌دهد. این رویکرد به شرکت‌های ناکارآمد کمک می‌کند تا با الگوبرداری از شرکت‌های کاراتر، منابع ناکارآمد خود را شناسایی و کارایی‌شان را به‌طور تدریجی ارتقا بخشند.