فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنگل‌ها با برخورداری از جاذبه‌های طبیعی، ظرفیت بسیار مساعدی را برای جذب گردشگران فراهم می‌کنند. جلوگیری از تخریب بیشتر جنگل‌ها و کاهش فشار و وابستگی جنگل‌نشینان به درختان جنگلی، مستلزم برنامه‌ریزی تفرجی است که در پیشبرد فرهنگی، اجتماعی- اقتصادی و حفاظت از منابع طبیعی و رسیدن به توسعه پایدار نقش دارد. در نتیجه، ارزیابی توان اکولوژیک و توان اجتماعی- اقتصادی مناطق جنگلی به‌منظور طراحی مدلی دقیق برای دستیابی به اهداف یادشده ضروری است. هدف پژوهش حاضر، طراحی مدل محیط‌ زیستی اکوتوریسم برای جنگل‌های هیرکانی است. برای طراحی مدل، مجموعه‌ای از معیارها و زیرمعیارهای اکولوژیک و اجتماعی- اقتصادی با مرور منابع و استفاده از نظر کارشناسان شناسایی شد و سپس پرسشنامه‌ای برای طبقه‌بندی و اولویت‌بندی معیارها و زیرمعیارها طی دو مرحله در اختیار کارشناسان قرار گرفت. معیارها با استفاده از روش آنتروپی، وزن‌دهی و اولویت‌بندی شدند و طبقه‌بندی زیرمعیارها براساس منطق فازی و تجربۀ کارشناسان صورت گرفت. نتایج نشان داد که هفت معیار اکولوژیک، هفت معیار اجتماعی-اقتصادی، چهل زیرمعیار اکولوژیک و چهل‌وچهار زیرمعیار اجتماعی- اقتصادی، مجموعه معیارها و زیرمعیارهای اثرگذار در اکوتوریسم از دیدگاه کارشناسان بوده است. مهم‌ترین معیارهای اکولوژیک و اجتماعی- اقتصادی مؤثر، به‌ترتیب منابع آبی، پوشش گیاهی، جاذبه‌های گردشگری و جلوه‌های تاریخی و فرهنگی انسان در جنگل و کم‌اهمیت‌ترین آنها معیار زمین‌شناسی شناخته شد. بعد از طبقه‌بندی، مدل توان اکولوژیک و مدل توان اجتماعی- اقتصادی برای تفرج متمرکز و گسترده نوشته شد. در نهایت با تلفیق مدل‌ها، مدل محیط زیستی اکوتوریسم (تفرج گسترده و متمرکز) برای جنگل‌های هیرکانی به‌دست آمد.