تأثیر مالچهای آلی در بازیابی خصوصیات فیزیکی خاکهای فشرده در مسیرهای چوبکشی (مطالعۀ موردی: جنگل خیرود)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
10.22059/jfwp.2020.308586.1128چکیده
اقدامات مدیریتی متنوعی مانند تیمارهای شیار و پشته، استفاده از انحرافدهندههای چوبی و مالچپاشی آلی در مسیرهای چوبکشی برای کاهش آثار منفی روانابهای سطحی و خطرهای سیل اعمال شده است. با اینحال، تحقیقات دربارۀ تأثیر چنین تیمارهایی در بازیابی خصوصیات خاک کمیاب است. در این تحقیق، تأثیر مالچهای آلی شامل لاشبرگ، کلش برنج و خاکاره بر بازیابی خصوصیات فیزیکی خاک کوبیدهشده مسیرهای چوبکشی (وزن مخصوص ظاهری، تخلخل، مقاومت به نفوذ و بافت خاک)، دو سال بعد از عملیات بهرهبرداری ارزیابی و آزمایش شد. براساس نتایج، تیمار مالچهای لاشبرگ، کلش برنج و خاکاره، اثر معنیداری بر بازیابی وزن مخصوص ظاهری، تخلخل و مقاومت به نفوذ خاک داشت، ولی بر اجزای رس و لای بافت خاک اثر معنیداری نداشت. همچنین مالچ لاشبرگ دارای بیشترین تأثیر در بازیابی مشخصههای فیزیکی خاک نسبت به دو مالچ کلش و خاکاره بود. همچنین در عمق سطحی (5-0 سانتیمتری) در مقایسه با عمق 10-5 سانتیمتری، تأثیر مالچ بیشتر و معنیدار بود. میتوان نتیجه گرفت که کاربرد انواع مالچ، سبب بازیابی و بهبود مشخصههای فیزیکی خاک پس از عملیات چوبکشی در طی دورهای دوساله نسبت به مسیر چوبکشی بدون تیمار میشود. با اینحال، مقادیر مشخصههای فیزیکی خاک هنوز کمتر از مقادیر اندازهگیریشده در منطقۀ شاهد (دستنخورده) بود که نشان میدهد دو سال زمان، برای بازگرداندن مشخصههای فیزیکی خاک به سطوح قبل از تردد ماشین در منطقۀ پژوهش کافی نبوده است.
