فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فعالیت قارچ‌ها و آنزیم‌ها از عوامل مهم و تأثیرگذار بر کیفیت خاک در زیست‌بوم‌های جنگلی به شمار می‌آیند. ارتفاع از سطح دریا با تأثیر بر شاخص‌های زیستی و غیرزیستی مؤثر بر فعالیت قارچ‌ها و آنزیم‌های خاک در ارزیابی فعالیت‌های اکولوژیکی اهمیت زیادی دارد. هدف این پژوهش، ارزیابی فعالیت اکولوژیکی قارچ‌ها و آنزیم‌های خاک در ارتباط با شاخص کیفیت خاک در امتداد یک شیب ارتفاعی در شش طبقۀ 0، 500، 1000، 1500، 2000 و 2500 متر از سطح دریا، در جنگل‌های حوزۀ آبخیز واز در استان مازندران است. در هر طبقۀ ارتفاعی نه قطعه ‌نمونۀ 400 متر مربعی به‌منظور بررسی ویژگی‌های پوشش درختی و خاک تعیین شد. شاخص‌های فیزیکوشیمیایی و آنزیمی خاک با روش‌های متداول آزمایشگاهی و انکوباسیون سنجش شدند. برای شناسایی ژنتیکی قارچ‌ها، ناحیۀ ITS با استفاده از آغازگرهای بارکددار با روش PCR تکثیر و با استفاده از روش‌های توالی‌یابی نسل جدید (next-generation sequencing) تعیین توالی شد. بررسی‌های خاک‌شناسی نشان داد که بیشترین کیفیت خاک در پایین‌ترین طبقۀ ارتفاعی با بیشترین فعالیت آنزیم لوسین‌آمینوپپتیداز، نیتروژن کل، دمای خاک و ترکیب متناسب قارچ‌های اکتومایکوریزی و ساپروتروفی دیده می‌شود. بیشترین درصد فراوانی قارچ‌های اکتومایکوریزی، مخمرها و بیشترین فعالیت آنزیم‌های آریل‌سولفاتاز و اسیدفسفاتاز در خاک‌های با شاخص کیفیت خاک متوسط در طبقۀ ارتفاعی1500 متر دیده شد که همبستگی زیاد با مقدار کربن خاک نشان دادند. این درحالی است که فعالیت قارچ‌های ساپروتروفیکی و آنزیم‌های بتاگلوکوزیداز و سلوبیوهیدرولاز در طبقات ارتفاعی بالا (2000 متر به بالا) دیده شد و بنابراین با شاخص کیفیت خاک ارتباط معکوس نشان دادند. به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که با افزایش ارتفاع از سطح دریا، شاخص کیفیت خاک و به همین ترتیب فعالیت قارچ‌های اکتومایکوریزی به‌واسطۀ نبود گونه‌های درختی همزیست و کاهش فعالیت آنزیم‌های وابسته به چرخۀ کربن و نیتروژن کاهش می‌یابد.