تعیین مناسب‌ترین روش استخراج دمای سطح زمین با استفاده از تصاویر ماهوارۀ لندست8 در کلان‌شهر کرج

نویسندگان

1 دانشیار گروه سنجش از دور و GIS دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استادیار گروه علوم جنگل دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

3 کارشناس ارشد سنجش از دور و GIS، دانشگاه شهید چمران اهواز

4 مربی گروه سنجش از دور و GIS، دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
چکیده

دما یکی از شاخص­ترین پارامتر‌های اقلیمی و از اصلی‌ترین عوامل اثرگذار در برنامه‌ریزی شهر‌ها محسوب می‌شود زیرا هدایت­کنندة نوع تسهیلات اختصاص­یافته در شهر‌ها و حتی تعیین­کنندۀ ساختار، شکل و بافت شهری است. دمای سطح فاکتور اصلی در تعادل انرژی کره‌زمین بوده و به عنوان ورودی مدل‌های تغییرات آب­وهوایی و جزایر حرارتی شهری به‌کار می‌رود. دمای کلان­شهرها در مقایسه با مناطق شهری و روستایی اطراف بیش­تر و مشهودتر است که به این پدیده «جزیرة حرارتی شهری» گفته می‌شود. کلان‌شهر کرج سومین کلان­شهر بزرگ و دومین شهر مهاجرپذیر ایران (پس از کلان­شهر تهران) است و به‌علت داشتن چنین جایگاهی، بررسی حرارتی آن بیش از پیش احساس می‌شود. در این تحقیق دمای سطح زمین در کلان­شهرکرج با استفاده از تصاویر ماهوارة لندست8 (چهار تصویر) در سال‌های 2013 و 2014، به ­کمک روش‌های گوناگون استخراج شد. روش‌های مورد استفاده شامل پنجرة تکی، سبال، استفان- بولتزمن، تک­کانالی (توسعه‌داده‌شده توسط مونیوس و سوبرینو[1]، 2003)، تک­کانالی (توسعه‌داده‌شده توسط مونوس و همکاران، 2014)، پنجرۀ مجزا و دفتر علوم لندست است. در نهایت، با استفاده از شاخص آماری میانگین خطای مطلق روش‌های گوناگون مقایسه شد و بهترین روش، به‌واسطه نزدیکی به دادة زمینی انتخاب شد. نتایج نشان داد بهترین روش مورد استفاده روش سبال باند 11 با مقدار میانگین خطای مطلق 98/7 است؛ ضمن آن­که در حالت کلی، باند 11 ماهوارة لندست 8، به‌منظور استخراج دمای سطح زمین نتایج قابل اعتمادتری نسبت به باند 10 تولید می‌کند. همچنین بررسی نتایج در تاریخ‌های مختلف مشخص کرد تصاویر نیمة ­دوم سال در مقایسه با نیمة ‌اول سال، تخمین دقیق­تر و نتایج نزدیک­تری به واقعیت تولید می‌کنند.