فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحول دیجیتال در سازمان‌های مرزی و گمرکی مستلزم برخورداری کارکنان از شایستگی‌های دیجیتال است. بر همین اساس، هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین ابعاد و مؤلفه‌های شایستگی دیجیتال متناسب با الزامات گمرک ایران است. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی-کاربردی و از نظر روش، کیفی با رویکرد مرور نظام‌مند است. داده‌ها از طریق جستجو در پایگاه‌های داده معتبر داخلی و خارجی شامل Scopus،Web of Science و EBSCO و با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط جمع‌آوری شدند. فرایند انتخاب منابع بر اساس ساختار پریسما انجام و از میان ۴۲۰ مقاله اولیه، پس از غربالگری بر اساس معیارهای ورود و خروج، تعداد 31 مقاله نهایی وارد تحلیل شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و به کمک نرم‌افزار MAXQDA 2020 انجام گرفت. روایی یافته‌ها از طریق بازبینی و تایید تیم پژوهشی و پایایی ابزار با محاسبه ضریب کاپا (۸۱/۰) مورد تایید قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که ابعاد شایستگی دیجیتال شامل 6 بعد سوادفناورانه (با 3 مؤلفه و 21 نشانگر)، رهبری تحول آفرین دیجیتال (با 3 مؤلفه و 17 نشانگر‌)، ارتباطات دیجیتال (با 3 مولفه و 17 نشانگر)، بهینه سازی دیجیتالی فرایندها (با 3 مولفه و 18 نشانگر)‌، توسعه حرفه ای مبتنی بر دیجیتال (با 3 مؤلفه و 15 نشانگر) و اخلاق مداری دیجیتال (با 3 مولفه و 18 نشانگر‌) می باشد. نوآوری پژوهش در ارائه چارچوبی جامع و بومی‌شده از شایستگی دیجیتال برای گمرک ایران است که می‌تواند مبنایی برای طراحی نظام آموزش، ارزیابی و ارتقای عملکرد کارکنان در مسیر تحول دیجیتال گمرک فراهم سازد.