شهر به مثابه بدن: نگاهی انسانشناختی به میدان امام خمینی (توپخانه) تهران با تأکید بر رابطه کالبد انسانی و فضای شهری
نویسندگان
1 دانشیار گروه انسانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
2 کارشناس ارشد انسانشناسی دانشگاه تهران
doi
10.22059/ijar.2014.55494چکیده
این پژوهش به بررسی رابطه میان هویت کالبدی شهر با استفاده از الگوی مطرح انسانشناسی بدن میپردازد تا راهی برای فهم معنای شهر در انسانشناسی شهری باشد. با در نظر گرفتن هویت منسجم تهران در گذشته جامعه مورد پژوهش میدان امام خمینی (توپخانه) شهر تهران انتخاب و این پرسشها مطرح شد که تهران ”بیهویت“ کنونی چگونه اداره میشود؟ آیا بیهویتی تهران موقعیتی درونیشده و تغییرناپذیر است یا امکان بازگشت به گذشته و یا رفتن به سوی هویتهای منسجم در واقعیتهای کالبدی یا بازنماییها در آینده وجود دارد؟ برای پاسخ الگوی سه سطحی بدن فردی، بدن اجتماعی، بدن کیهانی در انسانشناسی بدن را در نظر داریم که هر سه در یک رابطه پیوستاری، تعاملی و عمودی نسبت به یکدیگر قرار میگیرند. در این الگو شهر به مثابه کالبد در نظر میگیریم و به ترتیب شهروندان، گروههای اجتماعی و شهر کیهانی شهروندان را در مقابل سه سطح فوق قرار میدهیم. در این بررسی مشخص شد که جامعه مورد پژوهش در بیهویتی خویش لزوماً رابطه کالبدی و فضایی با شهروندان خود ندارد و بدن فردی، در تضیفشدهترین موقعیت در رابطهای فرودست نسبت به بدن اجتماعی قرار دارد. از سوی دیگر تهران شهر گروههای اجتماعی است که منتسب به هیچ یک نیست و این رابطه متناقض را نشان میدهد و در این زمینه با یک گسست هویتی مواجه است. این نیز معلوم شد بدن کیهانی در نزد شهروندان نیز انسجام هویتی ندارد. این وضعیت بدون دخالت سیاستگذاران شهری به ایجاد یک شهر با هویت منسجم و شخصیت شهری منجر نمیشود.
