نگارههای ساحلی و قواعد ژئومورفیک سکونتگاهی (مطالعۀ موردی: ساحل شمالی خلیج فارس)
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان
2 دانشیار گروه سنجش از دور و GIS، دانشکدة فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی یزد
3 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان
doi
10.22059/jphgr.2018.236004.1007072چکیده
چیدمان فضای سکونتگاهها دارای منطق خاصی است و از قوانین ویژهای هم تبعیت میکند. از جمله نگارههای ژئومورفولوژیک، که میراث تغییرات سطح تراز آب دریاست و جمعیت کثیری از مردم دنیا در آن سکونت گزیدهاند، نگارههای ساحلی است. براساس مطالعات اخیر، خلیجفارس از هجدههزار سال پیش تراز 70 متر بالاتر از سطح امروزی را هم تجربه کرده و حاصل چنین بالاآمدگی و رسوبگذاری دریایی دشتهای ساحلی است که در اصطلاح پدیدارشناسی به آن نگارة دریایی اطلاق میشود. آنچه برای یک ژئومورفولوژیست اهمیت پیدا میکند درک تحلیلهای ژئومورفولوژیکی قواعد چیدمان این سکونتگاههاست. نگارندگان در این مقاله کوشیدهاند، ضمن طرح مفاهیم جدیدی در دانش ژئومورفولوژی، بر اساس روش تحلیل گفتمان و تفسیر پدیدارشناختی، به استخراج منطق ریاضی چیدمان فضای سکونتگاهی در سواحل خلیجفارس مبادرت کنند. حاصل بررسیهای بهعملآمده با این روش نشان میدهد که: منطق چیدمان سکونتگاههای نگارة دریایی در خوزستان با نگارههای ساحلی به سمت شرق تفاوت دارد. سکونتگاههای شهری در نگارة دریایی خوزستان از قانون بیفورکاسیون تبعیت میکنند. سکونتگاههای روستایی در نگارة دریایی خوزستان از قاعدة مآندرینگ وجه محدب تبعیت میکنند. سکونتگاههای ساحلی در نگارة دریایی بوشهر- بندرعباس از قاعدة frequency- Magnitude تراسهای دریایی تبعیت میکنند.