برآورد میزان تبخیر از سطح دریای خزر و واکاوی زمانی- مکانی آن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه اقلیم شناسی، دانشکدة جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان
2 دانشیار آب و هواشناسی، گروه اقلیم شناسی، دانشکدة جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان
3 استادیار آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه گلستان
doi
10.22059/jphgr.2018.240918.1007111چکیده
امروزه در بین محققان به دلیل امکان تحلیل مکانی- زمانی، عدم صرف هزینة بالا برای برداشت داده، زمانبرنبودن و بهخصوص استفاده از دادههای شبکهای در دسترس، روشهای تجربی طرفداران زیادی پیدا کرده است. برای اطمینان از صحت برآورد میزان تبخیر دریاچهها از روشهای ابداعشدة تجربی در هیدرولوژی، آنها را با روش بیلان آبی، که روش اندازهگیری مستقیم بهشمار میآید، صحتسنجی میکنند. در تحقیق حاضر برای برآورد تبخیر از سطح دریای خزر به منظور برنامهریزی برای اثرهای نوسانات آب دریا در اکولوژی و تأثیر بر زندگی ساکنان کشورهای مجاور آن، هفت روش تجربی صحتسنجی شد که از میان آنها روش مایر بیشترین و نزدیکترین برآورد را به روش مبنا دارا بود. بر اساس روش مایر، میزان تبخیر از سطح این دریا 1010 میلیمتر در سال برآورد شد. بالاترین میزان تبخیر به لحاظ مکانی از سطح دریای خزر در جنوبشرقی و خلیج قرهبغاز و کمترین میزان آن در بخش غربی و شمالی این دریا انجام میگیرد. به لحاظ زمانی نیز بیشترین مقدار تبخیر خزر در تابستان و کمترین مقدار آن در زمستان انجام میگیرد. عواملی همچون عرض جغرافیایی و دریافت انرژی، جهتگیری ارتفاعات در جنوب و غرب خزر، جریانهای آب سرد در بخش غربی، و وجود بیابانهای بخش شرقی خزر در الگوی توزیع تبخیر خزر اثرگذار است.
