ارزیابی گرفتگی منفذهای محیط متخلخل در پروژههای ذخیره-احیاء آبخوان با استفاده از پساب
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا-گروه مهندسی آبیاری و آبادانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران-کرج
2 استاد دانشگاه تهران
doi
10.30482/jhyd.2022.338918.1601چکیده
سیستم ذخیره-احیاء آبخوان با استفاده از پساب، علیرغم مزیتهایی که دارد بر توان آبگذر محیطهای متخلخل غیراشباع و اشباع تأثیر منفی میگذارد. بررسی این موضوع در قالب طرح پژوهشی کاربردی ذخیره-احیاء سفرهآبزیرزمینی فشافویه انجام شد. مدل آزمایشگاهی به قطر 20 سانتیمتر، ارتفاع 2.5 متر (محیط غیراشباع) و طول 12.5 متر (محیط اشباع) در آزمایشگاه ساخته شد. جریانهای ورودیخروجی و بار آبی در طول مسیر جریان به مدت 70 روز اندازهگیری شد. در هفته اول میزان آب خروجی از lit/day 6.7 به lit/day 2.2 کاهش یافت و سپس مقدار آن به مدت 32 روز بهطور نوسانی بین 2.6 تا 2.1 لیتر در روز متغیر بود. سپس طی 5 روز مقدار آن تا lit/day4.1 افزایش یافت و دوباره پس از 7 روز مقدار آن تا lit/day 2.1 کاهش یافت. کاهش میزان نفوذپذیری و هدایتهیدرولیکی و در پی آن دبی خروجی به دلیل گرفتگی منافذ خاک طی فرایندهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی است نتایج نشان داد گرفتگی در ابتدا فیزیکی بوده و سپس با افزایش فعالیت باکتریها و تولید گاز نیتروژن حاصل از فرایند دینیتریفیکاسیون گرفتگی منافذ بیشتر شده بهگونهای که میزان نفوذپذیری 70درصد نسبت به شرایط اولیه کمتر شد و سپس با کاهش فعالیت باکتریها میزان نفوذپذیری افزایش یافت. مطابق این نتایج در مدیریت ذخیره-احیاء آبخوان به این نکته باید دقت شود که با توجه به چرخه تغییرات نفوذپذیری و انتخاب دوره آیش مناسب برنامهریزی دقیقی جهت تغذیه پساب در طول زمان در آبخوان انجام شود تا سیستم بهطور پایدار در بلندمدت بتواند کارایی خود را حفظ کند.