تحلیل مکانیسم قدرت حاکمیتمند در آثار سیامک فیلیزاده بر اساس آرای فوکو (مطالعه موردی: نمایشگاه اندر گراند)
نویسندگان
1 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه سمنان
doi
10.22054/nms.2018.31071.450چکیده
با توجه به رواج فرمهای رویتپذیر هنر دوره قاجار در آثار برخی از هنرمندان معاصر ایران، هدف تحقیق، تحلیل مکانیسم قدرت حاکمیتمند در 6 اثر نمایشگاه آندرگراند سیامک فیلیزاده است. سؤال تحقیق درباره چگونگی نگاه به مؤلفههای این مکانیسم در آثار یادشده در دو بخش نظام سلطنتی/حکومتی و سرمایهداری است. روش خوانش آثار توصیفی-تحلیلی با بهرهگیری از آرای میشل فوکو و رویکرد «تبارشناسی» است. در این رویکرد مؤلفههایی چون کارکرد یا هدف؛ شیوه، ابزار یا تکنیک و نظام تمایزگذاری در مکانیسم قدرت حاکمیتمند، تحلیل میشود. خوانش توصیفی مؤلفههای بصری، نوشتاری و پسزمینه آثار یادشده سلطه خطوط عمودی و سطوح کشیده، رنگهای سرد؛ تیره و گرفته، استفاده اندک از نوشته و تأکید بسیار بر عناصر معماری در پسزمینه را نشان میدهد. در این آثار از بسیاری از قوانین نمادین هنر درباری نماد زدایی و در شخصیتهای تاریخی دستکاری صورت گرفته است. خوانش تحلیلی ترکیببندی آثار فیلیزاده با وجود اینکه حاکی از نیرویِ گسست دوره قاجار یعنی هنر نمادین درباری از جریان هنر اعتراضی و بازاری است؛ گسست سنت و مدرنیته و آغازههای گسست سلطنت مشروطه از مشروعه را نشان میدهد. در این عکسها خوانش توصیفی جزییاتی چون لباس برند و مارک شخصیت بدمن و سوپرمن ناصرالدینشاه، لباس پاپ آرتی و دستبند و گردن بند طلای او، مانکنها، زنان لاغراندام و... به تأثیر سرمایهداری از طریق فرهنگ بر جامعه هنرمند اشاره میکند. نتیجه اینکه در این آثار همراهِ تأکید بر ابزار و تکنیک و هدف قدرت حاکمیتمند در یک نظام سلطنتی، از مؤلفههای قدرت حاکمیتمند در نظام سرمایهداری نیز پرده برداشته میشود.
