فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در فاز تحولی کهن‌رست توده‌های راش، درختان زیستگاهی‌ خردزیستگاه‌های متنوعی را برای جانداران در اکوسیستم‌های جنگلی فراهم می‌آورند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کمی و کیفی درختان زیستگاهی در فاز تحولی جنگل‌های خالص راش در شفارود استان گیلان انجام گرفت. برای این منظور سه قطعه نمونۀ یک‌هکتاری انتخاب و در هر قطعه، مشخصه‌های کمّی درختان زیستگاهی و خشک‌دارهای با حداقل قطر 5/7 سانتی‌متر شامل فراوانی، قطر برابرسینه (سانتی‌متر)، ارتفاع (متر) و درجۀ پوسیدگی ثبت شد. نتایج نشان داد که از اشکال قابل انتظار خردزیستگاه‌ها، درختان زیستگاهیِ دارای شکاف تنه‌ای با 7/31 درصد، بیشترین فراوانی را داشتند و درختان دارای حفره، رویش ‌غده‌ای (سرطانی) و رشد چنگالی یا شاخگی به‌ترتیب 3/29، 4/24 و 7/14 درصد فراوانی را به خود اختصاص دادند. در بین گونه‌های درختی، گونۀ راش میزبان بیشترین تعداد خردزیستگاه بود. میانگین حجم خشک‌دار در این فاز تحولی 1/37 متر مکعب و میانگین شاخص‌های تنوع شانون و سیمپسون برای خردزیستگاه‌ها به‌ترتیب 9/1 و 7/2 به‌دست آمد. شاخص‌های یکنواختی مارگالف و پیلو نیز به‌ترتیب 8/0 و 9/0 برآورد شد. براساس نتایج، راش‌های بسیار قطور (قطر بیش از 70 سانتی‌متر) بیشترین تعداد و تنوع خرد‌زیستگاه‌ها را نشان می‌دهند. حضور درختان زیستگاهی با حجم و تنوع زیاد از ویژگی‌های اصلی این فاز است که باید به‌منظور حفظ خردزیستگاه‌ها در شکل‌های مختلف در تدوین و اجرای برنامه‌های حفاظتی و شیوه‌های جنگل‌شناسی مدنظر قرار گیرد.