نقش جابه جایی مکانی پُرفشار عربستان و رودباد جنب حاره ای در الگوهای همدیدی و ترمودینامیکی ترسالی های شدید جنوب و جنوب غرب ایران
نویسندگان
1 دکترای اقلیم شناسی سینوپتیک، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران
2 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران
doi
10.22059/jphgr.2018.249422.1007165چکیده
اگرچه بارش در هر اقلیمی از اهمیت اساسی برخوردار است، در اقلیمهای خشک نقشی حیاتی در زندگی انسانها پیدا میکند. نوار جنوبی کشور ایران در همجواری دو سامانة اقلیمی مهم قرار دارد که آرایش مکانی و ساختار دینامیکی آنها الگو، شدت، و گسترة بارشها را تعیین میکند. بررسی انجامشده بر روی نقشة ترازهای زیرین، میانی، و بالایی وردسپهر به صورت چشمی و استفاده از تحلیل عاملی نشان داد که در همة روزهای بارشی، در دو ترسالی شدید، منطقة پُرفشارِ عربستان جابهجایی شرقسویِ قابل توجه داشته و در نمونههای فراگیر در شرق طول 55 درجة شرقی قرار داشته است. مهمترین منبع رطوبتی در همة سامانههای بارشی در لایة وردسپهر زیرین دریاهای عرب و عمان هست؛ این رطوبت از طریق جریانات شرقی گردش واچرخندی پُرفشار عربستان به درون سامانة سودانی و سپس در امتداد زبانة کمفشار بر روی منطقه منتقل شده است. درصورتیکه در لایة میانی وردسپهر این رطوبت بهصورت شاخهای از جریانات شرقی منطقة TICZ به جلوی ناوة مدیترانهایـ که در این شرایط تا جنوب عرض 15 درجة شمالی گسترش داردـ فرارفت میشود. مناسبترین موقعیت رودباد جنبحارهای برای تشدید ناپایداریهای لایة زیرین محدودهای بین مصر تا غرب خلیجفارس است که هستة مرکزی رودباد در جنوب اردن استقرار مییابد.
