فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اصلاحات نرخ ارز در کشورهای درحال توسعه غالباً با هدف شناور کردن نرخ ارز به‌منظور یکپارچه‌سازی بازارهای رسمی و موازی ارز خارجی انجام شده‌اند. مطالعۀ حاضر اثرات پویای مرتبط با چنین اصلاحاتی را با تمرکز بر سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز و نحوۀ اثرگذاری آن بر شاخص قیمت کالاهای سرمایه‌ای وارداتی در سال‌های 1401-1357 با استفاده از الگوهای پویا مورد ارزیابی قرار داده است. بدین‌منظور، ابتدا در چارچوب الگوی میانگین‌گیری مدل پویا با ضرایب متغیر طی زمان (TVP-DMA) متغیرهای اثرگذار بر شاخص قیمت کالاهای سرمایه‌ای وارداتی شناسایی شده، سپس اثرات تکانۀ یکسان‌سازی نرخ ارز بر شاخص قیمت کالاهای سرمایه‌ای وارداتی با استفاده از الگوی خودرگرسیون برداری با ضرایب متغیر در زمان (TVP-VAR) بررسی شده است. براساس نتایج به‌دست آمده، متغیرهای رشد اقتصادی، شاخص فشار بازار ارز، نسبت وابستگی به واردات، تعرفه تجاری و شاخص یکسان‌سازی نرخ ارز ازجمله مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر شاخص قیمت کالاهای سرمایه‌ای وارداتی در ایران هستند. شاخص قیمت کالاهای سرمایه‌ای به تکانه‌های ناشی از سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز واکنش‌های متفاوتی را با توجه به شرایط حاکم‌بر اقتصاد کشور، تجربه کرده است. شدت این اثرپذیری در دوره‌های مختلف متفاوت بوده و افزایش بی‌ثباتی‌های اقتصادی موجب افزایش حساسیت شاخص قیمت کالاهای سرمایه‌ای به تغییرات شاخص یکسان‌سازی نرخ ارز شده است. این اثر به‌ویژه در دهۀ ۱۳۹۰، به‌خصوص در اوایل و اواخر این دهه، زمانی‌که اقتصاد کشور تحت‌تأثیر عوامل بیرونی و شرایط خاص قرار داشته، نمود بیشتری پیدا کرده است. فشارهای وارده بر بخش‌های مختلف اقتصادی در این دوران افزایش یافته و درنتیجه، واکنش شاخص قیمت کالاهای سرمایه‌ای وارداتی به شکاف میان نرخ رسمی و غیررسمی ارز بسیار شدیدتر از سایر دوره‌ها بوده است. این شرایط به‌گونه‌ای پیش‌رفته است که تکانه‌های وارد شده از سوی سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز، منجر به افزایش شدید در شاخص قیمت کالاهای سرمایه‌ای وارداتی شده است.