فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعه و تحلیل رابطۀ اتصال و سرریز قیمت‌ها در بخش مسکن به‌عنوان یکی از موضوعات چندبُعدی و پیچیده در حوزۀ اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری همواره مورد بررسی پژوهشگران و کارشناسان بوده است. این مسئله نه‌تنها از عوامل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی تأثیر می‌پذیرد، بلکه به‌عنوان یکی از شاخص‌های کلیدی در ارزیابی بازارهای مالی و بخش مسکن نقش به‌سزایی ایفأ می‌کند. مطالعۀ حاضر با بهره‌گیری از رویکرد اتصال و چارچوب مدل‌سازی TVP-VAR و سه شاخص اتصال کل (TCI)، شاخص اتصال کل جهت‌دار (NTDC)  و شاخص اتصال زوجی (PCI) به تحلیل پویای سازوکار انتقال قیمت مسکن میان استان‌های کشور ایران در بازۀ زمانی شهریور 1390 تا  مرداد 1403ه‍.ش. می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که ساختار بازار مسکن ایران دارای ویژگی‌های مرکز-پیرامون پایدار بوده و استان‌هایی مانند: تهران، اصفهان، فارس و البرز نقش انتقال‌دهندۀ‌ اصلی تکانه‌های قیمتی را ایفا کرده‌اند. در مقابل، استان‌هایی نظیر: زاهدان، ایلام، بجنورد و زنجان به‌طور مزمن در موقعیت دریافت‌کننده قرار داشته‌اند. تحلیل شاخص TCI نشان می‌دهد که در دوره‌های زمانی ۱۳۹۷-۱۳۹۹ه‍.ش.، هم‌بستگی ساختاری میان بازارهای منطقه‌ای افزایش‌یافته و پس از فروکش کردن نوسانات، تمایل به گسست و استقلال عملکردی افزایش یافته است. علاوه‌بر این، نتایج شاخص PCI نشان می‌دهد که در شرایط بی‌ثباتی، روابط دوجانبه میان استان‌ها تضعیف‌شده و ساختار شبکۀ قیمتی به‌شدت قطبی و یک‌طرفه شده است. درمجموع، یافته‌ها تأکید دارند که سیاست‌گذاری در بازار مسکن نیازمند رویکرد فضامحور و شبکه‌محور است و اتخاذ سیاست‌های یکسان بدون ملاحظۀ جایگاه انتقالی استان‌ها می‌تواند موجب تشدید نابرابری و بی‌ثباتی منطقه‌ای شود. تدوین نقشۀ سیاست‌گذاری فضامحور بر اساس TCI و NTDC به‌جای سیاست‌های یکنواخت، ایجاد سامانۀ ملی قیمت‌گذاری لحظه‌ای مسکن، اصلاح نظام بودجه‌بندی مسکن استانی، تمرکز سیاست مهار نوسانات در استان‌های انتقال‌دهنده، ایجاد نهادهای واسطه‌گری مالی رسمی در استان‌های گیرنده، تقویت آمایش فضایی در سیاست مسکن و مدیریت جریان سرمایه مهاجر از مرکز به پیرامون از پیشنهادهای تحقیق حاضر می‌باشد.